James Kamau Ndungu u tha vetëm disa miqve se po nisej për në Rusi. Ai u kishte thënë se i ishte premtuar një punë si punëtor ditor atje. Ishte 32 vjeç, i papunë në Kenia.
Qershorin e kaluar, Kamau u dërgoi miqve një fotografi nga Aeroporti i Stambollit, duke u thënë se ishte në tranzit, tha një prej miqve. Disa javë më vonë, ai dërgoi një tjetër fotografi. Këtë herë, kishte veshur uniformë ushtarake dhe mbante një armë në dorë.
Në gusht, ai shkroi se ndodhej në një llogore në Ukrainë. Gjërat ishin keq. Ai kërkoi lutje.
Ishte hera e fundit që dikush në Kenia dëgjoi prej tij.
Një numër në rritje afrikanësh po përfundojnë në vijën e parë të luftës së Rusisë kundër Ukrainës. Disa shkojnë me dëshirë si mercenarë, por shumë të tjerë janë si Kamau – të rinj të joshur nga premtimi për punë të zakonshme civile, nga truprojat deri te kuzhinierët, vetëm që më pas detyrohen t’i bashkohen forcave ruse në betejë.
Një seri kompanish të përkohshme janë krijuar në të gjithë kontinentin për të rekrutuar këta burra. Këto kompani shpesh paraqiten si agjenci udhëtimi ose zyra punësimi dhe reklamojnë në WhatsApp ose Telegram.
The New York Times intervistoi disa viktima dhe rekrutues.
Intervistat sugjerojnë se rekrutuesit nuk punojnë drejtpërdrejt me Ministrinë e Mbrojtjes në Moskë.
Kontratat që ka parë gazeta ishin në rusisht, çka do të thotë se afrikanët nuk mund t’i lexonin.
Punët formale në Afrikë janë të pakta, duke e bërë premtimin për punë jashtë vendit një magnet të fuqishëm. Dhe Afrika ka popullsinë më të shpejtë në rritje të të rinjve në planet. Shumë të rinj janë të papunë, duke e bërë kontinentin një objektiv ideal për rekrutimin mashtrues të ushtarëve të pavetëdijshëm.
“Pse Rusia ma mori djalin?” vajtoi Hannah Wambui Kamau, ndërsa u rrëzua në krahët e të afërmve gjatë ceremonisë përkujtimore të Kamaut në një kodër me baltë pranë Nairobit në mars.

Nuk është e qartë sa burra janë rekrutuar në mënyrë mashtruese nga Afrika, megjithëse autoritetet në të paktën nëntë vende kanë raportuar raste të tilla.
Në Kenia, Shërbimi Kombëtar i Inteligjencës zbuloi se rreth 1,000 kenianë kishin shkuar në Rusi dhe kishin përfunduar në Ukrainë deri tani. Vetëm 30 prej tyre janë kthyer gjallë. Për të frenuar numrin e burrave që bien në këtë kurth, qeveria tha se kishte forcuar kontrollet ndaj të rinjve që largohen nga vendi me fluturime ndërkombëtare.
Okoiti Andrew Omtatah, senator në Kenia, përdori një metaforë për të përshkruar dëshpërimin e krijuar nga kriza e punësimit në Afrikë.
“Nëse një anije skllevërish do të ankoronte sot në Mombasa me një pankartë ku shkruhej: ‘Kërkohen skllevër në Perëndim’”, tha ai, duke iu referuar qytetit bregdetar të Kenias, “nuk do të kishte vend në atë anije”.
Ministri i Jashtëm rus, Sergey V. Lavrov, pranoi në mars se të huaj po merrnin pjesë në atë që Moska e quan operacioni special ushtarak në Ukrainë, por tha se qeveria nuk punëson apo rekruton njerëz për të luftuar kundër vullnetit të tyre.
“Vullnetarët shkojnë atje në përputhje të plotë me legjislacionin rus”, tha ai në Moskë gjatë një konference për shtyp.
I pyetur nëse afrikanë kishin shkuar në Rusi me premtimin për punë civile dhe më pas ishin detyruar të hynin në ushtri, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitri S. Peskov, i tha The Times javën e kaluar përmes shërbimit të shtypit: “Nuk jemi në dijeni të rasteve të tilla”.
Ambasadori i Ukrainës në Afrikën e Jugut, Olexander Scherba, akuzoi Rusinë se po përfiton nga të rinjtë afrikanë që kërkojnë punë.
“Jam i habitur se sa dinakë, çnjerëzorë dhe imperialistë mund të jenë njerëzit ndaj afrikanëve që thjesht kanë nevojë për para”, tha ai.
Kenia, Tanzania, Zambia, Afrika e Jugut, Nigeria, Gana, Togo, Botsvana dhe Mali kanë raportuar raste të burrave të rekrutuar në mënyrë mashtruese në ushtrinë ruse.
Prokurorët në Kenia akuzuan një burrë në shkurt për rekrutimin e 22 kenianëve për në Rusi. Po atë muaj, presidenti i Afrikës së Jugut, Cyril Ramaphosa, zhvilloi një bisedë telefonike me presidentin rus Vladimir V. Putin lidhur me rekrutimin e afrikano-jugorëve.
Një javë më vonë, 17 afrikano-jugorë u kthyen në shtëpi nga fronti i luftës.
Prokurorët po hetojnë përfshirjen e një politikani afrikano-jugor në mashtrimin e këtyre burrave.
Vincent Odhiambo Awiti tha se u rekrutua vitin e kaluar nga një agjent që takoi në rrugët e Nairobisë, kryeqytetit të Kenias. Burri i tha se punonte për agjencinë “Global Faces Human Resources Agency” dhe i premtoi Awitit një punë në një dyqan në Rusi. Ai pagoi udhëtimin për të dhe katër burra të tjerë drejt Shën Petersburgut më 14 korrik, tha Awiti.
“Përfunduam duke e besuar idenë sepse nuk kisha asgjë tjetër për të bërë”, tha ai. “Menduam se ishte një mundësi e shkëlqyer”.
Awiti tha se atij dhe të tjerëve iu kërkua të nënshkruanin një kontratë për t’iu bashkuar ushtrisë ruse sapo mbërritën. Në fillim refuzuan, tha ai, por më pas u informuan se e vetmja mënyrë për t’u kthyer në Kenia ishte të paguanin paratë e shpenzuara për t’i çuar në Rusi. Asnjëri prej tyre nuk i kishte ato para. Të gjithë nënshkruan kontratën, tha ai.
Grupi u dërgua me tren për katër ditë trajnim ushtarak në një kamp pranë qytetit Shebekino, afër vijës së frontit në jug të Belgorodit të Rusisë, tha Awiti.
Atje ai takoi një rekrut egjiptian që i tha se ai dhe të tjerët ishin “njerëz të vdekur që ecin”.
Awiti tha se u dërgua në betejë pranë qytetit Vovchansk në rajonin Kharkiv të Ukrainës, vend i luftimeve të ashpra verën e kaluar. Njësia e tij u urdhërua të kalonte dy lumenj të vegjël dhe një zonë të hapur për të arritur në një llogore. Komandanti i skuadrës u vra para se të arrinin lumin e parë, tha ai.
“Koka iu nda nga trupi”, kujtoi Awiti. “E quajnë zona e vdekjes”.
Kur arriti te lumi i dytë, tha se praktikisht kishte mbetur vetëm. Trupat e pajetë të pavarrosur mbulonin fushëbetejën dhe të vdekurit notonin në lumë “si zambakë uji”.
Kur mbërriti në llogore, aty mbante erë vdekjeje. Ushtarët rusë që ishin strehuar aty e rrahën sepse kishte lënë armën pranë njërit prej lumenjve. I dhanë një tjetër armë dhe për 20 ditët e ardhshme u detyrua të qëllonte ndaj një armiku të padukshëm, tha ai. Ai i tregoi The Times fotografi të asaj që tha se ishin krimba që kishin infektuar plagët e tij.
Awiti tha se u arratis me një dezertor rus, i cili qëlloi veten në këmbë që të shpallej invalid. Ai tha se pa me tmerr ndërsa rusi mbylli sytë, drejtoi armën nga pjesa e mishit të këmbës dhe tërhoqi këmbëzën dy herë.
Awiti tha se u trajtua në Belgorod për plagë në dorë dhe ijë pas një sulmi me dron dhe më pas u dërgua në një spital ushtarak në Moskë. Mjekët i thanë se do të rikthehej në front sapo të shërohej, por ai arriti të shkonte në Ambasadën Keniane dhe u kthye me avion në Nairobi. Ambasada në Moskë nuk iu përgjigj kërkesës për koment.

Awiti tani është pa punë, pa para, i plagosur dhe i traumatizuar rëndë. “Më mirë të jesh këtu. Këtu ke shumë liri”, tha ai, duke reflektuar mbi përvojën e tij. “Po luftoja për Rusinë. Kisha veshur uniformë ruse. Por lufta nuk ishte e imja”.
Studimet tregojnë se të paktën 25,000 rusë humbnin jetën ose plagoseshin çdo muaj vitin e kaluar gjatë luftës. Rusia është përgjigjur duke rekrutuar të burgosur, duke ofruar stimuj financiarë dhe duke vendosur një mobilizim jo popullor. Por me një shkallë kaq të lartë humbjesh, nevojiten ende më shumë njerëz.
Reklamat për shërbim ushtarak rus kanë pushtuar rrjetet sociale afrikane gjatë vitit të kaluar, disa prej tyre duke premtuar paga mujore deri në 3,000 dollarë, pagesa të menjëhershme prej 18,000 dollarësh dhe madje shtetësi ruse pas gjashtë muajsh shërbimi. Ndërmjetësit që kërkojnë të përfitojnë financiarisht i kanë kthyer këto thirrje në mundësi biznesi.
“St. Fortunes Travels and Logistics” është një agjenci udhëtimesh në pronësi të Fortune Chimene Amaewhule, një nigerian. Amaewhule tha në një intervistë me The Times se vitin e kaluar filloi të merrte kërkesa nga klientë afrikanë që kërkonin ndihmë për të shkuar në Rusi. Ata i kishin thënë se kishin dëgjuar se mund të fitonin para me ushtrinë ruse.
Tetorin e kaluar, ai publikoi një reklamë në Facebook: “Ka vende të lira për shoferë, kuzhinierë, punëtorë logjistike dhe pozicione të tjera për t’iu bashkuar ushtrisë ruse dhe për të marrë automatikisht shtetësi me shumë përfitime”.
Po atë muaj, ai publikoi një foto të dy personave dhe shkroi se ishin nigerianë që kishin marrë bonuse prej 30,000 dollarësh për t’iu bashkuar ushtrisë ruse.
“Mos harroni, rekrutimi vazhdon ende”, thuhej në postim.
Një mik nigerian që jetonte në Rusi dhe kishte shtetësi ruse ishte ngarkuar me organizimin e udhëtimit për punëkërkuesit, tha Amaewhule. Por ai mohoi se kishte dërguar ndonjëherë klientë në Rusi për trajnim ushtarak dhe nuk iu përgjigj pyetjeve për postimin që ofronte bonusin prej 30,000 dollarësh.
Rrjeti i rekrutimit nga Afrika drejt Rusisë duket se mbështetet shpesh në lidhje personale si ajo që Amaewhule kishte me mikun e tij në Rusi.
Një grua nga Tanzania, e cila kërkoi të identifikohej vetëm me emrin e mesëm, Nyariwa, nga frika për sigurinë e saj, tha se kishte lidhur një mik nga Malaui me një rus që kishte njohur vite më parë në internet përmes një aplikacioni takimesh. Miku i saj ishte i interesuar të shërbente në ushtrinë ruse, tha ajo.
Nyariwa tha se mendonte që burri punonte për ushtrinë ruse. Pasi ai ndihmoi mikun e saj të siguronte dokumentet e nevojshme për të udhëtuar në Rusi, të tjerë filluan ta pyesnin për mundësi të ngjashme, tha ajo. Më pas lidhi kontakte me rekrutues në Rusi dhe paguhej nga 150 deri në 1,000 dollarë për çdo person të rekrutuar.
Qeveria e Kamerunit tha në prill se 16 qytetarë të saj kishin vdekur në Ukrainë, ndërsa Gana tha në shkurt se rreth 55 qytetarë të saj ishin vrarë. Ministri i Jashtëm i Botsvanës tha në mars se rreth 16 qytetarë të vendit të tij ishin shënjestruar nga rekrutues që premtonin punë në siguri dhe shërbime truprojash, ndërsa katër prej tyre kishin udhëtuar realisht në Rusi.

Njëri prej tyre ishte 25-vjeçari Kgosi Pelekekae.
Vitin e kaluar, ai ishte kthyer në Botsvanë pas dy vitesh burg në Afrikën e Jugut për grabitje të armatosura makinash.
Vendosi ta ndryshonte jetën dhe i shkroi një miku duke e pyetur nëse dinte ndonjë punë të ndershme.
Për habinë e tij, tha ai, miku iu përgjigj se sapo ishte zhvendosur në Rusi, ku kishte shumë punë me paga të mira. Miku madje i dërgoi fotografi duke luajtur në dëborë. Shpejt, Pelekekae filloi të shkëmbente mesazhe në Telegram me një rus të quajtur Dmitri, të cilin e njihte miku i tij. Rusi prezantohej si agjent udhëtimi dhe rekrutues pune, por nuk përmendi ushtrinë apo luftën, tha Pelekekae.
Pelekekae deklaroi se i dërgoi dokumentet e udhëtimit Dmitrit më 6 dhjetor.
Rusi i bleu një biletë për në Shën Petersburg. Kur mbërriti, u dërgua me avion në një kamp stërvitor larg Shën Petersburgut, ku iu dha uniformë ushtarake dhe u trajnua për përdorimin e pushkës, tha ai.
Kur refuzoi të nënshkruante disa kontrata të shkruara në rusisht, Dmitri e goditi dhe e nxiti të firmoste, tha Pelekekae. Gjatë kësaj periudhe, autoritetet ruse i bënë një kontroll mjekësor dhe zbuluan se kishte një problem me zemrën.
Për këtë arsye, tha ai, nuk u dërgua kurrë në front. Ai tha se u arratis nga kampi dhe një diplomat nga Botsvana e ndihmoi të kthehej në shtëpi.









