NASA e ka seriozisht ndërtimin e një baze në Hënë. Pas viteve të tëra duke folur për baza hënore në mënyrë të paqartë dhe për një të ardhme të pacaktuar, drejtuesit e agjencisë hapësinore të martën vendosën një prani të vazhdueshme amerikane në Hënë në planin e tyre për dekadën e ardhshme, duke paraqitur plane dhe afate konkrete.
Jared Isaacman, i cili filloi detyrën si administrator i NASA-s në dhjetor, i paraqiti planet e agjencisë si hapa të rëndësishëm drejt vendosjes së bazës së parë të qëndrueshme të qytetërimit në një botë tjetër gjatë dekadës së ardhshme, shkruan New York Times.
“Do të ketë një rrugë evolutive drejt ndërtimit të bazës së parë të përhershme të njerëzimit përtej Tokës”, tha z. Isaacman në një fjalim kryesor, ku morën pjesë përfaqësues nga kompanitë e hapësirës ajrore, agjencitë ndërkombëtare dhe anëtarë të Kongresit.
Ai tha se kjo do të frymëzojë njerëzit që rriten sot, ashtu siç bënë uljet në Hënë të programit Apollo para gjysmë shekulli.
“Ky është momenti kur duhet të fillojmë të besojmë përsëri, kur idetë bëhen misione dhe kur puna e palodhur sjell arritje që ndryshojnë botën”, tha ai. “NASA dikur ndryshoi gjithçka, dhe ne do ta bëjmë përsëri”.
Z. Isaacman është një sipërmarrës miliarder që ka udhëtuar dy herë në orbitën e ulët të Tokës me misione që i ka financuar vetë.
Gjatë kohës së tij të shkurtër në NASA, ai ka bërë disa njoftime ambicioze por të arsyeshme, që duket se kanë mbështetjen si të industrisë së hapësirës, ashtu edhe të anëtarëve kyç të Kongresit.
Ai gjithashtu ka sjellë një farë stabiliteti në agjenci gjatë një periudhe trazirash dhe pasigurie. Rreth një e pesta e punonjësve të NASA-s pranuan oferta për t’u larguar, si pjesë e përpjekjeve të administratës Trump për të zvogëluar qeverinë federale.
Ai dhe zyrtarë të tjerë të NASA-s theksuan se po përpiqen të arrijnë “gati të pamundurën”.
Ndër objektivat e tjera, ai përmendi edhe nisjen e një anijeje kozmike me shtytje bërthamore drejt Marsit deri në fund të vitit 2028.
Përmendi gjithashtu në mënyrë të tërthortë ambiciet në rritje të Kinës në hapësirë – një rival i vërtetë gjeopolitik që sfidon lidershipin amerikan në hapësirë. Kina ka thënë se synon të dërgojë astronautë në Hënë deri në vitin 2030, ndërsa programi Artemis i NASA-s synon kthimin e astronautëve amerikanë në sipërfaqen e Hënës në vitin 2028.
“Dallimi mes suksesit dhe dështimit do të matet në muaj, jo në vite”, tha Isaacman. “Ata mund të jenë përpara, dhe historia e fundit sugjeron se ne mund të jemi me vonesë”.
Planet e përditësuara për Hënën vijnë rreth një javë përpara nisjes së planifikuar të astronautëve rreth Hënës për herë të parë që nga përfundimi i programit Apollo në vitin 1972. Ky është misioni i dytë i programit Artemis.
Muajin e kaluar, Isaacman njoftoi ndryshime në programin Artemis. Në vend që të tentohet një ulje në Hënë gjatë Artemis III në vitin 2028, ky mision do të qëndrojë në orbitë rreth Tokës dhe do të zhvillohet një vit më herët. Ai do të përqendrohet në praktikimin e bashkimit të kapsulës Orion me anijet e uljes në Hënë që po zhvillohen nga SpaceX dhe Blue Origin.
Nëse Artemis III rezulton i suksesshëm, kjo mund të çojë në dy përpjekje për ulje në Hënë në vitin 2028 gjatë Artemis IV dhe V.
Zyrtarët e NASA-s thanë se komponentët për misionet janë duke u përgatitur dhe se po punohet për të thjeshtuar misionet për të shmangur vonesat.
Isaacman tha gjithashtu se ritmi i misioneve Artemis do të përshpejtohet, duke kaluar nga një çdo disa vite në dy në vit pas Artemis V.

NASA po kërkon propozime nga kompani private për të zëvendësuar raketën Space Launch System dhe kapsulën Orion, duke synuar të punësojë të paktën dy kompani për këtë detyrë.
Planet për bazën në Hënë do të zhvillohen në tre faza:
Faza e parë do të përfshijë misione robotike, dërgimin e mjeteve për lëvizjen e astronautëve dhe zhvillimin e sistemeve të komunikimit dhe instrumenteve shkencore.
Faza e dytë do të krijojë infrastrukturë gjysmë të banueshme për vizita të rregullta të astronautëve.
Faza e tretë do të ndërtojë infrastrukturë të përhershme për një prani të vazhdueshme njerëzore.
“Baza në Hënë nuk do të shfaqet brenda natës”, tha Isaacman. Për dy fazat e para, ai tha se do të investohen rreth 20 miliardë dollarë gjatë shtatë viteve të ardhshme.
Faza e tretë do të kërkojë edhe 10 miliardë dollarë shtesë dhe do të përfshijë habitatet, mjetet transportuese, sistemet e energjisë dhe komunikimit, si dhe ndoshta centrale bërthamore.
Projekti Gateway, një stacion i vogël hapësinor që ishte planifikuar të orbitonte Hënën, është pezulluar. Fondet dhe ekspertiza e tij do të ridrejtohen drejt bazës në Hënë.
Megjithatë, një pjesë e Gateway do të përdoret për një mision tjetër: një anije robotike drejt Marsit, e quajtur SR-1 Freedom, e cila do të përdorë energji bërthamore për shtytje.
Kjo anije do të testojë teknologji që mund të përshpejtojë udhëtimet drejt Marsit në të ardhmen.
Pasi të arrijë atje, ajo do të lëshojë tre helikopterë robotikë të ngjashëm me Ingenuity, të cilët do të kërkojnë ujë të ngrirë në vende të mundshme për uljen e astronautëve në të ardhmen.









