Donald Trump ka nisur një tjetër sulm kundër vendeve evropiane që refuzuan të bashkohen në luftën e tij kundër Iranit, duke përmendur Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, ndërsa marrëdhëniet transatlantike u përkeqësuan nga konflikti në përshkallëzim që ka shkaktuar shkatërrim në ekonominë globale.

Në faqen e tij Truth Social, presidenti amerikan u tha qeverive të shqetësuara për çmimet e karburantit që “të shkojnë të marrin naftën e tyre” me forcë nga Gjiri, komente që i çuan çmimet e naftës edhe më lart.

Më vonë të martën, Trump tha se forcat amerikane do t’i përfundojnë operacionet në Iran “shumë shpejt”, duke përmendur një afat prej dy deri në tre javësh ndërsa administrata e tij ndjek bisedime me autoritetet iraniane, shkruan The Guardian.

Trump gjithashtu u tha gazetarëve se përgjegjësia për mbajtjen e hapur të ngushticës së Hormuzit do të bjerë mbi vendet që varen prej saj.

“Kjo nuk është për ne … Kjo do të jetë për këdo që përdor ngushticën”, tha ai.

Franca kishte bllokuar avionët izraelitë tw fluturojnë përmes hapësirës së saj ajrore, ndërsa Italia refuzoi lejen e minutës së fundit për bombarduesit amerikanë për të zbritur në Siçili.

Spanja tashmë i ka mohuar SHBA-së përdorimin e bazave dhe hapësirës së saj ajrore për luftën, dhe të martën ministrja e mbrojtjes së Madridit tha se vendi nuk do të “pranojë leksione nga askush”.

Ndërkohë, Mbretëria e Bashkuar ka lejuar SHBA-në të përdorë bazat e saj për një luftë që qeveria e saj e konsideron të paligjshme, por megjithatë ka marrë qortim publik nga Trump.

Në postimet e tij të së martës, Trump tha se “të gjitha ato vende që nuk mund të marrin karburant aviacioni për shkak të ngushticës së Hormuzit, si Mbretëria e Bashkuar, e cila refuzoi të përfshihej në ‘shkëputjen e kokës’ së Iranit”, duhet të blejnë naftë amerikane në vend të kësaj.

Ai sugjeroi gjithashtu që ato duhet të “mbledhin pak guxim të vonuar, të shkojnë në Ngushticë dhe thjesht TA MARRIN atë”.

Sekretari amerikan i mbrojtjes, Pete Hegseth, e përsëriti thirrjen.

“Herën e fundit që kontrollova, supozohej se kishte një Marinë Mbretërore të madhe, të keqe, që mund të ishte e përgatitur të bënte gjëra të tilla gjithashtu”, tha Hegseth duke përmendur Mbretërinë e Bashkuar gjatë një konference për shtyp të martën në mëngjes.

Planet për të kontrolluar ngushticën e Hormuzit me forcë konsiderohen gjerësisht me rrezik të lartë dhe jorealiste, dhe vendet evropiane kanë punuar për vite me radhë në plane për të blerë më shumë naftë amerikane.

Në një postim të veçantë, Trump kritikoi Francën sepse “nuk do të lejonte avionët që shkonin drejt Izraelit, të ngarkuar me furnizime ushtarake, të fluturonin mbi territorin francez”, duke shkruar se vendi kishte qenë “SHUMË JO NDIHMUES”.

Zyra e presidentit francez, Emmanuel Macron, tha se ishte “e befasuar” nga postimi i Trump, duke thënë se Parisi “nuk e ka ndryshuar pozicionin e tij që nga dita e parë” e luftës.

Sekretari amerikan i shtetit, Marco Rubio, tha se pas luftës, Uashingtoni do të shikojë nëse NATO “i ka shërbyer mirë këtij vendi”, apo nëse është bërë një “rrugë njëkahëshe ku Amerika thjesht është në një pozicion për të mbrojtur Evropën, por kur ne kemi nevojë për ndihmën e aleatëve tanë, ata do të na mohojnë të drejtat e bazave dhe do të na mohojnë fluturimet mbi territorin e tyre.”

Frustrimi global me pasojat ekonomike po rritet.

Me çmimet mesatare të benzinës në SHBA që kalojnë 4 dollarë për gallon për herë të parë në katër vjet, Trump tani përballet gjithashtu me mundësinë e një reagimi të brendshëm ndaj një konflikti njëmujor që ai nuk është në gjendje ta përfundojë me dhunë, kërcënime apo lajka.

Ndërsa Uashingtoni ka thënë se po negocion fort me Iranin për të arritur një marrëveshje, regjimi në pushtet në Teheran ka qenë i vakët, duke e parë krizën si një luftë ekzistenciale.

Të martën, presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, tha se Irani kishte “vullnetin e nevojshëm” për t’i dhënë fund luftës “me kusht që të plotësohen kushtet thelbësore”, në veçanti garanci që konflikti nuk do të përsëritet.

Çmimet spot për naftën Brent ranë nën 104 dollarë për fuçi për herë të parë që nga e premtja pas komenteve të Pezeshkian, ndërsa tregjet u rritën edhe vetëm nga mundësia e vogël që negociatat mund t’i japin fund luftës. Trump gjithashtu i tha NBC News të martën se lufta ishte “duke ardhur drejt fundit”, megjithëse nuk tha se si do të ndodhte kjo.

Të martën, shpërthime u dëgjuan në kryeqytetin e Arabisë Saudite, Riad, dhe Teherani sulmoi një tanker nafte kuvajtian plotësisht të ngarkuar në Gjirin Persik. Sulmet amerikane goditën gjithashtu qytetin e Isfahanit, shtëpia e një prej objekteve kryesore bërthamore të Iranit, duke dërguar një top të madh zjarri në qiell.

SHBA njoftoi se kishte filluar përdorimin e bombarduesve B-52 për të goditur objektiva në Iran, duke treguar një nivel epërsie ajrore që do t’i lejonte ushtrisë të operonte pa frikë se pilotët do të rrëzoheshin.

Konflikti ka vrarë më shumë se 3,000 njerëz, dhe qeveritë jashtë rajonit janë të përqendruara në goditjet ekonomike në një kohë inflacioni të lartë, rritjeje të ngadaltë dhe krize të kostos së jetesës në shumë vende.

Trump ka qenë hapur i zemëruar me Iranin për mbylljen e ngushticës së Hormuzit, edhe pse mbyllja ishte parashikuar gjerësisht, madje edhe para luftës, në rast të një sulmi të plotë ndaj Teheranit.

Pakistani dhe Kina gjithashtu kanë publikuar një plan të përbashkët me pesë pika për të negociuar fundin e luftës dhe për të rihapur ngushticën e Hormuzit. Nuk është e qartë nëse ai propozim lidhet me mesazhet e fundit diplomatike të SHBA-së ndaj Iranit përmes Pakistanit, i cili ka marrëdhënie të mira me të dy vendet.

Këtë javë, Trump paralajmëroi se nëse një armëpushim nuk arrihej “së shpejti”, SHBA do të zgjeronte ofensivën e saj, përfshirë duke “zhdukur” centralet elektrike dhe impiantet e ujit të pijshëm të Iranit, sulme që studiuesit ligjorë thonë se ndoshta do të ishin krime lufte.

Ndërsa lufta me Iranin vazhdoi, Izraeli shtoi sulmet e tij në Liban, një vend që e ripushtoi këtë muaj dhe që tani planifikon ta pushtojë përgjithmonë, sipas ministrit të tij të mbrojtjes.

Israel Katz tha të martën se ushtria do të pushtojë një zonë të jugut të Libanit dhe do të mbajë kontroll mbi të gjithë zonën deri te lumi Litani, që është rreth 30 km brenda Libanit.

“Forcat izraelite do të qëndrojnë edhe pasi lufta aktuale me militantët e Hezbollahut të përfundojë”, tha ai.

Izraeli do të bllokojë kthimin e banorëve libanezë në shtëpitë e tyre atje, shtoi ai, dhe fshatrat arabe pranë kufirit do të shkatërrohen në të njëjtën mënyrë si Izraeli shkatërroi lagje në Gaza, ku akuzohet për kryerjen e një gjenocidi.

Ndërsa fuqitë evropiane nuk kanë marrë masa efektive për të ndalur sulmet izraelite dhe amerikane, lëvizjet nga Spanja, Franca dhe Italia gjatë ditëve të fundit sugjerojnë se ka përpjekje për të marrë një qasje më proaktive.

Margarita Robles, ministrja spanjolle e mbrojtjes, tha të martën se SHBA dhe Izraeli “nuk mund të jenë ata që, pa mbështetjen e askujt, madje as të aleatëve të tyre, vendosin se çfarë lloj rregullash apo paqeje zbatohet në botë”.

Duke folur në parlament, ajo tha:

“Qëndrimi ynë mbështetet nga shumica e njerëzve, dhe jo vetëm spanjollë, por evropianë”.

“Spanja nuk ndjen asnjë detyrim për t’u bashkuar në një luftë të paligjshme, objektivat e së cilës, 30 ditë pas fillimit të konfliktit, ende nuk janë përcaktuar”, shtoi ajo.

“Dy vende shkuan në luftë dhe prisnin që ne t’u bashkoheshim”, tha Robles, duke shtuar:

“Ne nuk pranojmë leksione nga askush në lidhje me përkushtimin tonë ndaj paqes”.

Raportet se Italia kishte refuzuar lejen për avionët ushtarakë amerikanë që transportonin armë për luftën në Iran të uleshin në Siçili sugjeruan tensione edhe nga aleatë të fortë evropianë.

Kjo u hodh poshtë nga Roma si një çështje procedurale.

Në Itali, gazeta Corriere della Sera raportoi se “disa bombardues amerikanë” ishin bllokuar nga ulja në Sigonella, një nga shtatë bazat detare amerikane në Itali.

Një burim në ministrinë italiane të mbrojtjes e konfirmoi raportin, por tha se përdorimi i bazës ishte refuzuar sepse SHBA kërkoi autorizim për t’u ulur vetëm ndërsa avionët ishin tashmë në rrugë për në Siçili, që do të thoshte se nuk kishte kohë të mjaftueshme për të kërkuar miratim në parlament, siç kërkohet nga ligji.

Nuk është e qartë se sa i rëndësishëm ishte incidenti.

Zyra e kryeministres së ekstremit të djathtë të Italisë, Giorgia Meloni, lëshoi një deklaratë të martën duke mohuar se kjo lëvizje kishte shkaktuar “probleme kritike ose fërkime” me partnerët ndërkombëtarë, dhe tha se marrëdhëniet me SHBA-në ishin “të forta dhe të bazuara në bashkëpunim të plotë dhe besnik”.