Ndërsa humori kombëtar duket se po largohet nga Presidenti Donald Trump, me rënien e popullaritetit të tij, republikanët po përpiqen të shfrytëzojnë çdo avantazh të mundshëm nga një vendim i fundit i Gjykatës Supreme.

Shumë shtete janë ende në proces të rishikimit dhe ridizajnimit të hartave të tyre kongresionale, ose po presin vendimet e gjykatave, duke krijuar një nivel të paprecedentë pasigurie në demokracinë amerikane vetëm gjashtë muaj para Ditës së Zgjedhjeve.

Kandidatët nuk dinë ku të kandidojnë. Ligjvënësit po shohin distriktet e tyre të copëtuara. Votuesit nuk e dinë në cilin distrikt jetojnë.

Një sistem zgjedhor në kaos

Të dielën, Trump lëshoi një direktivë në rrjetet sociale për shtetet e udhëhequra nga republikanët që të përfitojnë nga vendimi i muajit të kaluar i Gjykatës Supreme, i cili dobësoi Aktin për të Drejtat e Votës, dhe të eliminojnë disa distrikte me shumicë afro-amerikane në jug, pasi gjykata e bëri më të vështirë sfidimin e hartave të reja për diskriminim racor. Disa përpjekje tashmë ishin në zhvillim.

Republikanët në Tennessee prezantuan një hartë për të copëtuar distriktin e vetëm të përfaqësuar nga një demokrat dhe për të shpërndarë votuesit afro-amerikanë në distrikte përreth të kontrolluara nga republikanët. Edhe pse primaret janë në gusht, regjistrimi i kandidatëve ishte mbyllur në mars dhe harta e re kërkoi që legjislatura të shfuqizonte një ndalim të vjetër për ridistriktim në mes të dekadës.

Guvernatori i Louisiana shpalli gjendje emergjente për të shtyrë primaret kongresionale, edhe pse disa votues kishin votuar tashmë me postë. Ata mund të detyrohen të votojnë sërish nëse hartat ndryshohen për të favorizuar republikanët.

“Ne nuk mund të lejojmë zgjedhje që zhvillohen në mënyrë jokushtetuese vetëm për ‘komoditetin’ e legjislaturave shtetërore. Nëse duhet të votojnë dy herë, le të jetë kështu,” shkroi Trump.

Në Florida, republikanët kishin përgatitur harta të reja dhe guvernatori Ron DeSantis i nënshkroi ato në ligj, edhe pse votuesit në vitin 2010 kishin ndaluar ridizajnimin për përfitime partiake.

Përpjekje të ngjashme janë duke ndodhur në Alabama dhe Mississippi, por jo në shtete më të balancuara si Georgia.

Në Virginia, kandidatët nuk dinë në cilin distrikt do të kandidojnë, ndërsa Gjykata Supreme e shtetit po shqyrton çështjen.

Kush po fiton “luftën” e ridistriktimit?

Sipas CNN, republikanët kanë miratuar harta të reja në pesë shtete, duke synuar 13 vende që aktualisht mbahen nga demokratët. Ndërkohë, harta të reja në California, Utah dhe Virginia mund t’u japin demokratëve deri në 10 vende.

Deri tani, republikanët kanë një avantazh neto prej tre vendeve, por kjo mund të rritet në shtatë ose tetë. Avantazhi mund të kalojë edhe 10 vende nëse Gjykata Supreme e Virginia vendos në favor të republikanëve.

Akuza për partizani në Gjykatën Supreme

Përfaqësuesi Steve Cohen akuzoi shumicën konservatore të Gjykatës Supreme se po i jep Trump një vend në Kongres.

“Ata e dinin çfarë po bënin,” tha ai. “Po përpiqen t’i japin vende shtesë në Kongres pa marrë parasysh ndikimin te qytete si Memphis.”

Zyrtarët zgjedhorë duhet të përshtaten

Në Louisiana, fletët e votimit ishin dërguar tashmë kur u shtynë primaret. Në Mississippi mund të nevojitet një votim i dytë. Në Alabama po diskutohet shtyrja e primareve ose mbajtja e një raundi të dytë.

Një “garë drejt fundit”

Përfaqësuesi demokrat Shomari Figures e quajti këtë një “garë drejt fundit” që nuk i shërben askujt.

“Kjo qasje për të minimizuar zërin e kundërshtarëve politikë nuk do të kishte lejuar krijimin e SHBA-ve,” tha ai.

Votuesit nuk sillen gjithmonë si pritet

Ekziston mundësia që përpjekjet për të krijuar distrikte më të sigurta të bëjnë disa prej tyre më konkurruese. Për shembull, republikanët po mbështeten në fitimet e Trump mes votuesve latino, por kjo mbetet një bast.

Zgjedhjet speciale që nga viti 2024 tregojnë një lëvizje të mundshme drejt demokratëve.

Ka ende shpresë që sistemi do të funksionojë

Eksperti David Becker tha se përkundër kaosit, sistemi zgjedhor ende po funksionon.

“Fakti që zyrtarët zgjedhorë duhet të punojnë kaq shumë vetëm për të mbajtur funksional sistemin, nuk është gjë e mirë. Është keq, por po funksionon,” tha ai.

Ku ka dështuar Trump deri tani

Disa nga idetë më ekstreme të Trump, si anulimi i zgjedhjeve të nëntorit, do të ishin jokushtetuese. Përpjekjet për të ndryshuar rregullat zgjedhore në nivel federal kanë dështuar në Kongres dhe në gjykata.

Gjithashtu, nuk është e qartë nëse kufizimet e reja ndaj votimit do t’i ndihmonin republikanët, pasi disa nga mbështetësit e tyre janë më pak të angazhuar dhe mund të mos votojnë fare.