Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar se Irani po do një marrëveshje për t’i dhënë fund katër javëve luftime, duke kundërshtuar ministrin e Jashtëm iranian, i cili deklaroi se vendi i tij po shqyrton një propozim amerikan, por nuk ka ndërmend të zhvillojë bisedime për të ulur konfliktin.
Deklaratat kontradiktore erdhën në një kohë kur kostoja ekonomike dhe humanitare e luftës po rritet, me mungesa karburanti që po përhapen në mbarë botën, duke detyruar kompani dhe shtete të përballojnë pasojat.
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, tha se megjithëse nuk ka pasur dialog apo negociata me SHBA-në, mesazhe të ndryshme janë shkëmbyer përmes ndërmjetësve.
“Mesazhet që përcillen përmes vendeve mike dhe përgjigjet tona me qëndrime apo paralajmërime nuk quhen negociata apo dialog,” tha Araqchi në një intervistë për televizionin shtetëror të mërkurën.
Trump, duke folur më vonë të mërkurën në një aktivitet në Washington, tha se liderët iranianë “po negociojnë, meqë ra fjala, dhe duan shumë të bëjnë një marrëveshje, por kanë frikë ta thonë sepse mund të vriten nga populli i tyre. Po ashtu kanë frikë se mund të vriten edhe nga ne.”
Trump nuk ka specifikuar se me kë po negocion SHBA-ja në Iran, ndërsa shumë zyrtarë të lartë janë në mesin e mijëra personave që janë vrarë në Lindjen e Mesme që nga sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt. Që atëherë, Irani ka ndërmarrë sulme ndaj Izraelit, bazave amerikane dhe shteteve të rajonit.
Komandanti suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u vra ditën e parë të konfliktit nga një sulm izraelit dhe u zëvendësua nga djali i tij Mojtaba, i cili është plagosur në sulme dhe nuk është parë në asnjë fotografi apo video që nga emërimi.
Izraeli i hoqi nga lista e objektivave ministrin e Jashtëm iranian Araqchi dhe kryetarin e parlamentit Mohammad Baqer Qalibaf, pasi Pakistani kërkoi nga Washingtoni të mos i shënjestronte, tha një burim pakistanez për Reuters.
“Izraelitët kishin koordinatat e tyre dhe donin t’i eliminonin, ne i thamë SHBA-së se nëse eliminohen edhe ata, nuk mbetet askush me kë të bisedohet, ndaj SHBA-ja u kërkoi izraelitëve të tërhiqen,” tha burimi.
Një zyrtar i ambasadës iraniane në Islamabad tha se bisedimet në Islamabad mbeten të mundshme dhe Pakistani është destinacioni i preferuar për Teheranin, megjithëse asgjë nuk është finalizuar.
NDIKIMET E KONFLIKTIT SHPËRNDËRROHEN GJERËSISHT
Pasojat e konfliktit, që ka shkaktuar goditjen më të madhe energjetike në histori, janë përhapur shumë përtej rajonit.
Me Ngushticën e Hormuzit – një rrugë kyçe për një të pestën e naftës dhe gazit të lëngshëm në botë – praktikisht të mbyllur, bizneset nga linjat ajrore te supermarketet dhe tregtarët e makinave të përdorura po përballen me kosto në rritje, kërkesë në rënie dhe ndërprerje të zinxhirëve të furnizimit. Disa qeveri po shqyrtojnë masa mbështetëse të përdorura gjatë pandemisë COVID.
Fermerët dhe peshkatarët po hasin vështirësi për të siguruar naftë për traktorët, ndërsa dhjetëra miliona njerëz mund të përballen me uri akute nëse lufta vazhdon në qershor, sipas Programit Botëror të Ushqimit.
Sultan Al Jaber, drejtori i kompanisë shtetërore të naftës ADNOC në Abu Dhabi, e quajti kufizimin e kalimit në Ngushticën e Hormuzit nga Irani “terrorizëm ekonomik”.
“Kur Irani mban peng Hormuzin, çdo vend paguan çmimin – në pompën e karburantit, në dyqan ushqimor, në farmaci,” tha ai në një fjalim në SHBA.
Një propozim amerikan me 15 pika për t’i dhënë fund konfliktit, i dërguar përmes Pakistanit, përfshin rihapjen e ngushticës, heqjen e rezervave iraniane të uraniumit të pasuruar, kufizimin e programit të raketave balistike dhe ndërprerjen e financimit për aleatët rajonalë, sipas burimeve izraelite.
Shtëpia e Bardhë nuk dha detaje për këtë propozim.
Një zyrtar i lartë izraelit tha se Izraeli dyshon që Irani do të pranojë kushtet dhe është i shqetësuar se negociatorët amerikanë mund të bëjnë lëshime. Izraeli dëshiron gjithashtu të ruajë të drejtën për sulme parandaluese.
Po ashtu, Irani ka bërë të ditur se Libani duhet të përfshihet në çdo marrëveshje armëpushimi.
RËNIA E OPTIMIZMIT, RRITEN ÇMIMET E NAFTËS
Shpresat për një zgjidhje të konfliktit, që kishin rritur tregjet globale, u zbehën të enjten, ndërsa çmimet e naftës rifilluan rritjen.
“Optimizmi për armëpushim është zbehur,” tha ekonomisti Tsuyoshi Ueno.
Me tregjet në rënie, çmimet e karburantit të larta dhe mbështetjen në nivele të ulëta rekord, Trump ka interes të fortë të gjejë një zgjidhje para se konflikti të përshkallëzohet më tej dhe para zgjedhjeve të nëntorit.
Një sondazh i Reuters/Ipsos tregoi se 61% e amerikanëve kundërshtojnë sulmet ushtarake në Iran, ndërsa 35% i mbështesin.
Shkëmbimet e raketave dhe dronëve në Gjirin Persik vazhduan të enjten.
Ushtria izraelite tha se ka përfunduar një valë të gjerë sulmesh ndaj infrastrukturës në disa zona të Iranit dhe më pas identifikoi raketa të lëshuara nga Irani drejt Izraelit.
Admirali Brad Cooper tha se SHBA ka goditur mbi 10 mijë objektiva në Iran dhe ka dobësuar ndjeshëm aftësinë e tij ushtarake.
Ai shtoi se 92% e anijeve më të mëdha të Iranit janë shkatërruar dhe se kapacitetet për lëshimin e raketave dhe dronëve kanë rënë mbi 90%.
Pentagoni po planifikon të dërgojë mijëra trupa ajrore në Gjirin Persik për t’i dhënë Trump më shumë opsione për një ofensivë tokësore.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, paralajmëroi se bota po përballet me rrezikun e një lufte më të gjerë në rajon.
“Është koha të ndalojmë përshkallëzimin dhe të kthehemi te diplomacia,” tha ai.









