Kam kaluar njëzet e gjashtë vjet duke studiuar Vladimir Putinin, si armiku i tij i huaj numër një, dhe gjatë kësaj kohe kam mësuar mbi të një gjë më shumë se çdo tjetër: sa herë që ai ka probleme brenda vendit, nis një luftë jashtë vendit. Kjo ka funksionuar çdo herë. Tani nuk po funksionon më, dhe një Putin i frikësuar është shumë më i rrezikshëm — dhe shumë më zbulues — sesa një Putin i sigurt në vetvete.

Shikoni sondazhet. Vlerësimi për Putinin ra me 12.2 pikë përqindjeje mes fundit të dhjetorit dhe fundit të prillit, duke zbritur në 65.6 për qind — niveli më i ulët i regjistruar gjatë luftës së plotë të Rusisë kundër Ukrainës, sipas agjencisë shtetërore ruse të sondazheve VTsIOM. Rënia ishte aq e madhe sa sondazhisti i preferuar i Kremlinit njoftoi më 15 maj se do të ndryshonte metodologjinë e matjes. Natyrisht, pas kësaj shifrat u rritën pak. Por kjo tregon se truku i tij i preferuar nuk po funksionon më.

Qendra Levada, e vetmja agjenci e pavarur e sondazheve në Rusi, i ka ndjekur vlerësimet e Putinit që nga dita kur ai u shfaq në skenën politike. Nuk do të mbështetesha shumë te sinqeriteti i qytetarëve rusë që u përgjigjen sondazheve në një shtet policor, por forma e grafikut tregon një histori që nuk mund të injorohet. Në vitin 1999, kur Putin u bë kryeministër, askush nuk e njihte dhe popullariteti i tij ishte pothuajse zero. Atëherë ai nisi një luftë të plotë në Çeçeni, pas një serie shpërthimesh në pallate banimi që ia atribuoi çeçenëve, dhe mbështetja për të u rrit mbi 50 për qind. Më pas u zgjodh president.

Që atëherë ai ka ndjekur të njëjtën formulë. Kur popullariteti i tij ra gjatë krizës financiare të vitit 2008, pushtoi Gjeorgjinë dhe mbështetja u rrit. Kur ra sërish në vitin 2014, aneksoi Krimenë dhe hyri në Ukrainën lindore. Dhe kur erdhën pasojat politike të pandemisë COVID-19, nisi pushtimin e plotë të Ukrainës. Nuk kam asnjë dyshim: Putini e përdor luftën si mjet politik. Ajo i pengon qytetarët e tij të shohin nga afër dështimet e tij.

Por që ky truk të funksionojë, ka ekzistuar gjithmonë një rregull: lufta duhet të jetë larg. Nuk duhet të prekë qytetarin e zakonshëm rus. Tre luftërat e para e kaluan lehtësisht këtë test. E katërta ishte një bast shumë më i madh dhe Putini e dinte këtë, ndaj ndërmori masa të jashtëzakonshme për ta mbajtur larg popullit.

Ai refuzoi madje ta quante luftë. Ishte një “operacion ushtarak special” dhe këmbëngulte aq shumë në këtë term sa çdo rus që e quante luftë mund të dënohej me tetë vjet burg. Ai u kujdes që ata që luftonin të mos ishin njerëzit që i interesonin më shumë. U ofroi amnisti të burgosurve në këmbim të shërbimit në front. Betejat më të vështira ua la mercenarëve si Grupi Wagner. Pagoi qindra mijëra burra të varfër nga rajonet më të varfra të Rusisë për të shkuar të vdisnin. Madje solli ushtarë nga Koreja e Veriut dhe mercenarë afrikanë. Qëllimi ishte gjithmonë i njëjtë: që rusi mesatar të mos ndiente asnjë sakrificë.

Pse kjo ka kaq shumë rëndësi për të? Sepse, sipas mendimit tim, rusët janë ndër popujt më egoistë në botë. Nuk e them si fyerje. E them si përshkrim të asaj që sistemi u ka bërë. Për dekada nën komunizëm dhe për dekada të tjera më pas, kushdo që mendonte për të mirën e përbashkët, përtej interesit personal, ndëshkohej. Nën sovjetikët dërgohej në gulag. Nën Putinin burgoset ose përjashtohet nga shoqëria. Nëse trajnon një popull për dy breza që të kujdeset vetëm për veten, krijon një vend që është i lehtë për t’u sunduar, deri në momentin kur preken interesat e tij personale.

Tani jemi katër vjet në këtë luftë dhe çdo mur që Putini ndërtoi për ta mbajtur larg nga populli i tij po shembet.

Kostoja ka qenë marramendëse. Shërbimet perëndimore të inteligjencës dhe institutet kërkimore vlerësojnë se humbjet totale ruse, të vrarë dhe të plagosur, janë mes 1.2 dhe 1.5 milionë ushtarësh. Ukraina po vret ushtarë rusë më shpejt sesa Rusia mund t’i zëvendësojë. Dhe Kremlinit po i mbarojnë paratë për të paguar mercenarët dhe ushtarët me kontratë nga të cilët varet.

Më e rëndësishmja, Ukraina ka gjetur mënyrën për ta sjellë luftën në territorin rus. Dronët ukrainas tani godasin rafineritë ruse të naftës, terminalet e eksportit, bazat ushtarake dhe objektiva brenda vetë Moskës. Ata kanë ndërtuar dronë që mund të depërtojnë më shumë se 960 kilometra brenda territorit rus, diçka që Ukraina as nuk mund ta imagjinonte në vitin 2022. Mbrojtja që Putini ndërtoi për katër vjet po shkatërrohet rafineri pas rafinerie.

Mund të shihej sa i shqetësuar ishte gjatë paradës së Ditës së Fitores këtë vit. Kremlini ishte aq i frikësuar nga dronët ukrainas mbi Sheshin e Kuq sa u desh të organizohej një armëpushim paraprak. Njeriu që paraqitet si trashëgimtari i fitores sovjetike ndaj Hitlerit nuk mund të garantonte sigurinë e paradës së tij.

Shenjat e një njeriu të futur në qoshe janë kudo. Putini kalon pjesën më të madhe të kohës në bunker, nga frika se mos vritet nga një dron ukrainas. Ka kufizuar internetin mobil në Moskë dhe Shën Petersburg. Madje ka vepruar edhe kundër Telegramit, aplikacionit që përdoret nga pothuajse çdo rus, sepse ka frikë se mund të ndezë një kryengritje. Por këtu qëndron problemi i tij: secila prej këtyre lëvizjeve e afron luftën më shumë me jetën e përditshme të rusëve. Në një shoqëri ku askush nuk mendon përtej interesit personal, sapo këto interesa preken, të gjithë reagojnë menjëherë.

Nuk do të parashikoj se Putini do të rrëzohet nga një revoltë popullore. Kjo do të ishte e parakohshme. Por nuk është e parakohshme të thuhet se ai është realisht i frikësuar dhe se ka humbur kontrollin mbi historinë që ka ndërtuar për njëzet e pesë vjet.

Dhe pikërisht për këtë arsye, ky është momenti më i keq i mundshëm për ta shtyrë Ukrainën drejt një marrëveshjeje paqeje. Kur Putini është i bllokuar në qoshe, presioni duhet të jetë mbi Rusinë, jo mbi Kievin. Detyra jonë është ta ndihmojmë Ukrainën që ta bëjë Putinin më të frikësuar, më të izoluar dhe më të rrethuar, jo t’i hedhim një litar shpëtimi pikërisht në momentin kur truku i tij më i vjetër po dështon përfundimisht.