Flamujt rusë në ngjyrë të kuqe, të bardhë dhe blu valëviten në erë përgjatë bulevardeve të gjera të Moskës.

Parqet dhe shëtitoret janë plot me lule të mbjella rishtazi. Shiritat e Shën Gjergjit me ngjyrë portokalli dhe të zezë, simbole të trimërisë ushtarake ruse, zbukurojnë pothuajse çdo vitrinë dyqani.

Që nga koha sovjetike, “Pushimet e Majit” – periudha nga 1 maji, Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve, deri më 9 maj, kur Rusia feston rolin sovjetik në mposhtjen e nazistëve në Luftën e Dytë Botërore – kanë paralajmëruar ardhjen e pranverës.

Por këtë vit, atmosfera është larg festimeve.

Çmimet dhe taksat po rriten, ndërsa ekonomia përpiqet të përballojë koston e luftës në Ukrainë.

Një valë e re masash shtypëse të kohës së luftës ka çuar në kufizime dikur të paimagjinueshme të internetit, përfshirë një tjetër seri ndërprerjesh këtë javë në Moskë dhe Shën Petersburg.

Negociatat për t’i dhënë fund luftës kanë ngecur, pikërisht në kohën kur sondazhet tregojnë se një numër rekord rusësh të lodhur nga lufta duan paqe.

Këtë sezon paradash, lufta po sillet në shtëpi, në Moskë, kryeqytet.

Parqet atje janë zbukuruar jo vetëm me lule, por edhe me detektorë metali.

Marshimi i 9 majit në Sheshin e Kuq – një nga ngjarjet më të mëdha të vitit, i organizuar në zemër të pushtetit të Kremlinit – po kufizohet për shkak të mundësisë së sulmeve me dronë ukrainas.

Ky rrezik u bë real të hënën, kur një dron goditi një ndërtesë luksoze banimi në Moskë.

Duke treguar një dobësi të pazakontë, qeveria ruse iu drejtua pa sukses Ukrainës për një armëpushim ditën e paradës dhe pranoi se kishte marrë “masa shtesë sigurie” për të mbrojtur presidentin Vladimir V. Putin.

Kremlini ka ndaluar pothuajse të gjithë gazetarët të marrin pjesë në ngjarje, duke përmendur “kërcënime terroriste nga Kievi”.

Larg kryeqytetit, Ukraina ka goditur vazhdimisht objekte nafte ruse, përfshirë në Perm, rreth 1500 km nga kufiri, dhe në qytetin bregdetar të Detit të Zi, Tuapse, ku një sulm shkaktoi një katastrofë ekologjike, shkruan New York Times.

Një grua e quajtur Svetlana, që jeton në Tuapse, përshkroi lodhjen në rritje nga lufta në Ukrainë, e cila ka zgjatur më shumë se katër vjet – më gjatë sesa pjesëmarrja sovjetike në atë që rusët e quajnë Lufta e Madhe Patriotike.

Ajo tha se banorët po fillonin të kuptonin se lufta po sillte “vetëm kaos dhe pasoja negative për njerëzit”. Svetlana, e cila kërkoi që mbiemri i saj të mos publikohej për të shmangur pasoja të mundshme, përshkroi “një rreth vicioz budallalleku”, ku taksat rriten, paratë shtesë përdoren për të bllokuar internetin dhe më pas njerëzit e kanë më të vështirë të bëjnë punën që paguan ato taksa.

Mbështetës të komunizmit pranë monumentit të Karl Marksit në Moskë, në Ditën e 1 Majit

Festa e 9 majit, Dita e Fitores, është më e rëndësishmja në kalendarin rus. Kremlini e ka shndërruar triumfin sovjetik në Luftën e Dytë Botërore në një lloj feje civile për rusët.

Vlerësohet se 27 milionë sovjetikë – ushtarë dhe civilë – humbën jetën në luftë, kostoja më e lartë njerëzore ndër vendet pjesëmarrëse. Fitorja heroike, që i dha Bashkimit Sovjetik statusin e një fuqie globale, është një forcë bashkuese në Rusi.

Por ajo është gjithashtu një kontrast i fortë me ngërçin aktual në Ukrainë.

Rusia ka fituar pak territor atje prej vitesh, pavarësisht humbjeve të mëdha.

Të paktën 213,000 ushtarë rusë kanë vdekur, sipas medias së pavarur Mediazona, e cila mbledh raportime publike për vdekjet. Studiues perëndimorë kanë vlerësuar se numri real është shumë mbi 300,000.

Kremlini ka krijuar iluzionin e një lufte të largët për ta nxjerrë atë nga mendja e rusëve.

Por ndërsa lufta po rëndon ekonominë dhe po përdoret si justifikim për kufizimet e internetit, një ambasador perëndimor në Moskë tha se kishte ndier një ndryshim në gatishmërinë e rusëve për ta duruar gjithë këtë.

“Ekziston një ankth kolektiv”, tha ambasadori, sepse “askush nuk e sheh se si përfundon kjo”. Ambasadori foli në kushte anonimiteti, sepse nuk ishte i autorizuar të fliste publikisht për këtë çështje.

Sipas Qendrës Levada, një organizatë e pavarur sondazhesh, 47 për qind e rusëve shprehën ankth në prill për jetën e tyre, 11 pikë përqindje më shumë se një vit më parë.

Pakënaqësia për ekonominë dhe kufizimet e internetit është e dukshme në normat e miratimit publik për Putinin, të cilat kanë rënë prej javësh dhe tani janë në nivelet më të ulëta që nga fillimi i luftës.

Por përtej ankesave në sondazhe, rusët kanë pak mënyra për të shprehur publikisht pakënaqësinë e tyre, pasi Kremlini po e sheh gjithnjë e më shumë çdo kritikë publike si kërcënim ndaj shtetit.

Autoritetet bllokuan përpjekjet për të organizuar protesta në disa qytete kundër ndërprerjeve të internetit dhe ngadalësimit të aplikacioneve të njohura si Telegram.

Tubimet e Ditës së Punëtorëve, të organizuara tradicionalisht nga Partia Komuniste, nuk u lejuan në shumë rajone. Madje edhe një protestë kundër vonesave në ndërtimin e shkollave në një fshat në Rusinë perëndimore u ndalua.

Ndërsa ekonomia stagnon, e rënduar nga shpenzimet e tepërta për luftën, normat e larta të interesit dhe sanksionet perëndimore, edhe rusët e lidhur me establishmentin po japin alarmin.

“Besoj sinqerisht se jemi në telashe”, tha Robert Nigmatulin, ekonomist në Akademinë Ruse të Shkencave, në një forum ekonomik në Moskë muajin e kaluar.

Standardi i jetesës në Bashkimin Sovjetik, tha ai, ishte më i ulët se në Evropë.

“Megjithatë, ne po ndërtonim vendin; po ndërtonim hapësirën kozmike, energjinë bërthamore; ishim përpara dhe, natyrisht, sakrifikuam për këtë”, tha Nigmatulin.

“Tani kemi humbur gjithçka dhe ende jemi më të varfrit. Edhe në rajonet më të varfra të Kinës, të ardhurat janë më të larta se në rajonet tona më të varfra”.

Ai renditi treguesit e zymtë të Rusisë: çmimet e konsumit që janë rritur me 77 për qind që nga viti 2015, taksa më të larta që po ushtrojnë presion të madh mbi bizneset e vogla dhe të mesme, si dhe norma të ulëta lindshmërie që paralajmërojnë sfida të rënda demografike. Disa ekonomistë të respektuar hodhën poshtë parashikimet e tij të zymta, por gjithsesi shumë njerëz të zakonshëm po e ndiejnë presionin.

Irina, e cila punon në konsulencë biznesi dhe gjithashtu kërkoi që mbiemri i saj të mos publikohej, tha se kishte “ndjesinë e një stuhie që po afrohet”.

“Shoh që ekonomia në tërësi po ristrukturohet dhe po bëhet gjithnjë e më e vështirë”, tha ajo. Klientët e saj po largojnë punonjës nga puna, shtoi ajo, ndërsa inflacioni ia kishte fshirë rritjen e pagës që kishte marrë.

Pasiguria e madhe në Rusi rritet nga zvogëlimi i hapësirës për lirinë e shprehjes, ndërsa rusët përpiqen të kuptojnë vazhdimisht kufijtë e asaj që lejohet.

Kontrollet në Eksmo-AST, një nga shtëpitë më të mëdha botuese në Rusi, tregojnë ftohjen në rritje.

Policia së fundmi ndaloi për disa ditë drejtuesit kryesorë të saj, gjoja për shkak të një libri me përmbajtje L.G.B.T.Q., e cila është e ndaluar. Libri ishte botuar nga një degë e Eksmo-s që u mbyll në janar.

Kompania u vu në shënjestër edhe pasi kishte provuar të qetësonte Kremlinin duke botuar libra patriotikë dhe pro luftës. Gjendja aktuale e botimeve në Rusi, tha pronari i Eksmo-s, Oleg Novikov, për median lokale RBK, është një “fushë me mina”, për shkak të “kritereve të paqarta” për atë që ndalohet.

Aleksei A. Venediktov, i cili drejtonte stacionin e fundit të pavarur radiofonik të kryeqytetit, Echo of Moscow – u detyrua të mbyllej pas fillimit të luftës në vitin 2022.

Venediktov dikur ishte mik me Dmitri S. Peskov, zëdhënësin e Kremlinit, dhe Margarita Simonyan, kryeredaktore e medias shtetërore RT.

Tani, Venediktov përballet me një akuzë administrative për “pjesëmarrje në aktivitetet e një organizate të padëshirueshme”.

Detajet e akuzës nuk i janë bërë të ditura as atij dhe as avokatit të tij.

Ministria ruse e Drejtësisë mban një listë organizatash që janë shpallur “të padëshirueshme” dhe janë ndaluar të operojnë në Rusi.

Venediktov hapi listën, e cila përmban më shumë se 350 organizata, përfshirë median e pavarur Meduza, grupin ambientalist Greenpeace, Universitetin Yale dhe Fondacionin Elton John AIDS.

“Nuk kam bashkëpunuar me asnjë nga këto grupe”, tha ai.

Jo të gjithë rusët janë të pakënaqur me gjendjen aktuale. Disa e shohin Rusinë më pozitivisht duke u përqendruar te dështimet e vendeve të tjera.

Konstantin V. Malofeev, një manjat ultrakonservator i medias, tha se Shtetet e Bashkuara kishin “bërë një gabim gjigant” duke hyrë në luftë me Iranin dhe ishin ekspozuar si “tigër prej letre”.

Në një bisedë në zyrën e tij në rrugën qendrore Garden Ring të Moskës, ai iu referua ndikimit që kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu kishte mbi vendimin e Presidentit Trump për të sulmuar Iranin.

Ai vuri në dyshim nëse Trump ishte vërtet në kontroll, duke thënë se paaftësia e perceptuar e presidentit amerikan po dobësonte shanset e Uashingtonit për t’i dhënë fund luftës.

“Sa më pak të shohim që ai është në kontroll, aq më pak gjasa ka që ai të veprojë si negociator, arbitër apo ndërmjetës mes nesh dhe Ukrainës”, tha ai për Trumpin.

Përveç diplomacisë së dështuar, robotizimi në rritje i fushëbetejës, tha Malofeev, nënkupton se lufta mund të zgjasë edhe më shumë.

Mbështetës të komunizmit pranë monumentit të Karl Marksit në Moskë, në Ditën e 1 Majit.

Në një tubim të 1 majit në Moskë pranë një statuje të Karl Marksit, organizuar nga Partia Komuniste, dy burra që thanë se Rusia ishte “më e lirë dhe më e drejtë” sesa Amerika apo Evropa.

“Interneti është i kufizuar jo vetëm në Rusi”, tha njëri prej tyre, Andrei Pavlovsky, 50 vjeç, i cili punon në financa ndërkombëtare.

“Kina, Emiratet e Bashkuara Arabe, madje edhe Britania e Madhe filtrojnë trafikun e internetit. Askush nuk flet për këtë, por çdo situatë në Rusi për ndonjë arsye emocionon menjëherë gjithë botën”.

Por, si ndihet kur të hiqet interneti?

“Liria nuk është anarki”, tha Pavlovsky.

“Liria është kontroll”.