Kryetarja më e re e zgjedhur e një bashkie në Japoni po bën sërish histori – këtë herë duke marrë pushim nga puna për t’u bërë nënë për herë të parë.

Shoko Kawata, kryetarja 35-vjeçare e qytetit Yawata në prefekturën e Kiotos, ka njoftuar se do të marrë leje të lindjes përpara dhe pas ardhjes në jetë të fëmijës së saj, duke u vendosur në qendër të një debati kombëtar dhe duke nxjerrë në pah boshllëqet në sistemin tradicionalisht patriarkal të punës dhe politikës në Japoni.

Kawata, e zgjedhur në vitin 2023, pritet të lindë në mes të shtatorit dhe do të marrë 16 javë pushim – tetë javë para dhe tetë javë pas lindjes. Besohet se ky është rasti i parë i një kryetareje bashkie në detyrë në Japoni që merr leje lindjeje.

Ndërsa leja e lindjes është e garantuar për punonjësit publikë, nuk ekziston një kuadër ligjor që e garanton atë për zyrtarët e zgjedhur.

Kawata tha se shpreson që rasti i saj të shërbejë si “katalizator për ndryshimin e sistemit”, në një kohë kur Japonia po përballet me një rënie të shpejtë të lindshmërisë dhe me pabarazi të vazhdueshme gjinore në udhëheqjen politike. Vendi zgjodhi kryeministren e parë grua vetëm vitin e kaluar, ndërsa gratë përbëjnë më pak se 15 për qind të Dhomës së Përfaqësuesve.

“Nëpërmjet këtij rasti shpresoj të inkurajoj jo vetëm punonjësit, por edhe pronarët e bizneseve, menaxherët dhe të gjithë ata që janë të përfshirë në botën e punës që t’i pranojnë si pjesë normale të jetës lindjen dhe rritjen e fëmijëve, duke ruajtur një ekuilibër të duhur me punën”, tha Kawata për CNN.

Ajo planifikon të emërojë një zëvendës për të drejtuar qytetin me afro 70 mijë banorë gjatë mungesës së saj. Megjithatë, ka bërë të ditur se do të vazhdojë të kontrollojë rregullisht email-et edhe gjatë kohës që do të kujdeset për foshnjën.

Pas njoftimit të saj, në rrjetet sociale japoneze u shfaqën kritika, ku disa argumentuan se mungesa e një zyrtareje publike nga puna përbën humbje të parave të taksapaguesve. Por Kawata tha se njerëzit me të cilët ka folur personalisht kanë treguar mirëkuptim të madh.

“Në fakt, më kanë thënë ta marr pushimin pa hezitim. Punonjësit e administratës dhe qytetarët më kanë inkurajuar të pushoj”, tha ajo.

E ngadaltë për të ndryshuar

Sipas Sawako Shirahase, profesoreshë e sociologjisë në Universitetin e Tokios, shumë prej qëndrimeve japoneze ndaj qeverisjes bazohen ende në supozime të vjetruara që nuk i përshtaten nevojave të grave moderne në tregun e punës.

“Vetë kuadri ligjor nuk e parashikon që kryetarët e bashkive ose drejtuesit e institucioneve publike të marrin leje lindjeje. Por, në të njëjtën kohë, askush nuk mund t’ua ndalojë atë. Është një zonë gri”, tha ajo.

Profesoresha shpreson që liderët e ardhshëm japonezë të marrin shembull nga Kawata për të promovuar një kulturë më të mirë të balancës mes jetës private dhe punës.

Ndërkohë, studiuesja Stefanie Schwarte nga Universiteti Ludwig-Maximilians në Gjermani thotë se, megjithëse Japonia ka ecur ngadalë drejt barazisë gjinore, gjithnjë e më shumë gra po thyejnë normat tradicionale në politikë.

Gjatë pesë viteve të fundit, numri i grave kryetare bashkish është rritur nga rreth 50 në afro 80, nga më shumë se 1,700 komuna që ka vendi.

“Po shohim gjithnjë e më shumë kryetare që fitojnë mandate të dyta, të treta apo të katërta. Ato po u tregojnë brezave të rinj se kushdo – burrë apo grua – mund t’i shërbejë komunitetit dhe ta bëjë mirë punën”, tha ajo.

Debati për lejen e lindjes së kryetares së Yawatës zhvillohet në një kohë kur Japonia po lufton prej dekadash me rënien e lindshmërisë.

Në vitin 2025, në Japoni u regjistruan vetëm 671,236 lindje nga shtetas japonezë – niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë dhe viti i dhjetë radhazi me rënie.

Qeveria ka ndërmarrë masa të shumta për të nxitur lindjet, duke ofruar subvencione për lindjen e fëmijëve, ndihmë për strehim dhe duke inkurajuar më shumë baballarë të marrin leje prindërore.

Megjithatë, shumë ekspertë ia atribuojnë rënien e lindshmërisë kulturës së punës së tepërt dhe kostos së lartë të jetesës. Shumë të rinj zgjedhin të përqendrohen te karriera në vend që të krijojnë familje.

Në Japoni ekziston madje edhe termi “karoshi”, që do të thotë “vdekje nga puna e tepërt”, i përdorur për rastet kur stresi dhe orët e gjata të punës shkaktojnë probleme fatale të zemrës ose trurit.

Kawata thotë se ndryshimet po ndodhin ngadalë, sepse vendet e punës dhe institucionet japoneze ende nuk janë përshtatur me nevojat e grave që duan të bëhen nëna.

Sipas të dhënave të Bankës Botërore, rreth 56 për qind e grave japoneze janë pjesë e tregut të punës, krahasuar me 72 për qind të burrave.

“Nëse duan të kenë një fëmijë, duhet të heqin dorë nga karriera. Nëse duan karrierë, duhet të heqin dorë nga fëmija”, tha Kawata, duke argumentuar se gratë nuk duhet të detyrohen të zgjedhin mes njërës apo tjetrës.

“Po punojmë gradualisht për ta përmirësuar këtë situatë dhe besoj se po lëvizim drejt krijimit të sistemeve që sigurojnë barazi të mirëfilltë gjinore.”