Duke e paraqitur shitjen e armëve amerikane për Tajvanin si një kartë negociuese me Kinën, Presidenti Trump i ka dhënë një dhuratë liderit kinez Xi Jinping në përpjekjet e tij për ta minuar qeverinë tajvaneze.

Të hënën, mediat shtetërore kineze përdorën komentet e Trump-it për të dërguar një mesazh brenda vendit dhe drejt Tajvanit: se Shtetet e Bashkuara nuk mund të besohen për mbrojtjen e Tajvanit, ishullit demokratik që Pekini e konsideron territor të vetin.

Presidenti Lai Ching-te i Tajvanit, një objektiv i shpeshtë i retorikës agresive të Pekinit, dhe Partia e tij Demokratike Progresive nuk mund të mbështeten më në “përkëdheljen e pakushtëzuar” të SHBA-së, tha Global Times, një gazetë kineze, duke cituar një studiues kinez.

“Siguria nuk mund të blihet me blerje ushtarake; nëse bëhesh pion, do të shtrydhesh deri në fund,” tha koloneli Jiang Bin, zëdhënës i Ministrisë së Mbrojtjes së Kinës, të hënën, duke iu referuar Tajvanit.

Komentet e presidentit amerikan u publikuan gjatë fundjavës, pasi Trump u largua nga një samit me Xi-n në Pekin të premten. Ai tha se po mbante pezull një vendim për një paketë armësh për Tajvanin me vlerë rreth 14 miliardë dollarë dhe e përshkroi atë si “një kartë shumë të mirë negociuese” që mund të përdorej me Pekinin.

“Po e mbaj pezull dhe varet nga Kina,” tha ai në një intervistë për Fox News. Nuk ishte menjëherë e qartë se çfarë kërkonte Trump nga Kina në këmbim.

Presion ndaj Iranit?

Shtetet e Bashkuara hynë në samit duke shpresuar ta bindnin Kinën të bënte më shumë për ta shtyrë Iranin të rihapte Ngushticën e Hormuzit. Trump më vonë tha se kishte diskutuar për Iranin me Xi-n, por detajet e bisedimeve nuk janë bërë publike.

Kina e ka shtyrë Iranin të negociojë me SHBA-në dhe ka bërë thirrje që Ngushtica e Hormuzit të mbetet e hapur.

Por Pekini ka arsye të forta strategjike për të shmangur pozicionimin e qartë në anën e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, partnerit të saj në Lindjen e Mesme, në një luftë që Kina ka thënë vazhdimisht se nuk duhej të kishte ndodhur.

Edhe nëse Kina do të ishte e gatshme të përdorte ndikimin e saj mbi Teheranin, ajo nuk do të dëshironte që kjo të shihej si një shkëmbim i drejtpërdrejtë për lëshime amerikane ndaj Tajvanit, tha Bao Chengke, studiues në Shanghai Cross-Strait Research Association.

“Ai tenton të veprojë si biznesmen, duke i kuptuar çështjet përmes prizmit të marrëveshjeve,” tha Bao për Trump-in. “Por lidhja kaq e ngushtë e këtyre dy çështjeve nuk është realisht e zbatueshme.”

Më shumë blerje të mallrave amerikane?

Nëse Trump do ta pezullonte paketën prej 14 miliardë dollarësh, ose do ta reduktonte numrin dhe sofistikimin e armëve, Kina mund të përgjigjej në disa mënyra, tha Xin Qiang, drejtor i Qendrës për Studime të Tajvanit në Universitetin Fudan.

Për shembull, Kina mund të blinte më shumë produkte bujqësore amerikane dhe avionë Boeing, tha profesori Xin.

Presidenti Trump dhe Boeing kanë thënë tashmë se Kina kishte rënë dakord të porosiste 200 avionë të kompanisë. Administrata Trump tha gjithashtu të dielën se Kina kishte rënë dakord të “blejë të paktën 17 miliardë dollarë produkte bujqësore amerikane në vit” gjatë viteve 2026, 2027 dhe 2028, megjithëse shuma për këtë vit do të llogaritej proporcionalisht.

Qëndrimi zyrtar i Pekinit është se Tajvani është çështje e brendshme dhe çdo vazhdim i shitjeve amerikane të armëve për ishullin është i papranueshëm. Por Kina mund të jetë edhe pragmatike, tha Xin.

“Kina kurrë nuk ka dashur t’i trajtojë shitjet e armëve për Tajvanin si kartë negociuese në bisedimet me SHBA-në,” tha ai. “Por realisht, çdo çështje mund të bëhet në thelb një kartë negociuese gjatë marrëdhënieve ndërkombëtare ose konkurrencës mes fuqive të mëdha.”

Një fitore propagandistike për Pekinin

Në disa mënyra, Pekini tashmë ka përfituar nga manovra e Trump-it.

Komentet e Trump-it sugjeruan se ai kishte përvetësuar pjesërisht përshkrimin kinez të Lai-t si një separatist të rrezikshëm që kërkon ta çojë SHBA-në në luftë. (Lai dhe qeveria e tij thonë se Tajvani është tashmë de facto i pavarur dhe se Pekini është agresori.)

Trump gjithashtu vuri në pikëpyetje nëse SHBA-ja mund ta mbronte me sukses Tajvanin në rast lufte.

“Nuk po kërkoj që dikush të shpallë pavarësinë dhe pastaj ne të duhet të udhëtojmë 9,500 milje për të luftuar një luftë,” tha ai.

Minxin Pei, profesor në Claremont McKenna College që studion politikën e lidershipit kinez, tha:

“Mendoj se Xi Jinping beson se pati sukses në një aspekt në këtë samit — pra, në edukimin e Trump-it për Tajvanin.”

“Në sytë e popullit kinez, komentet e Trump-it për çështjen e Tajvanit janë një përparim i madh,” tha Wang Wen, ish-gazetar kinez në Pekin dhe tani profesor në Universitetin Renmin.

Pekini mund të fitojë një avantazh edhe nëse Trump vetëm e shtyn miratimin për mjaftueshëm kohë, thanë disa analistë.

“Pyetja është nëse shitja e pezulluar prej 14 miliardë dollarësh do të vonohet për javë, muaj apo më gjatë,” tha Craig Singleton, drejtor i programit për Kinën në Foundation for Defense of Democracies në Washington. “Një pezullim i zgjatur, veçanërisht i ndikuar nga kundërshtimet e Pekinit, do të ngrinte shqetësime shumë më serioze për besueshmërinë e parandalimit amerikan.”

Probleme për Tajvanin?

Partia kryesore opozitare e Tajvanit, Partia Nacionaliste, e cila mbështet lidhje më të afërta me Kinën, e ka shfrytëzuar këtë moment për të argumentuar se Presidenti Lai e ka futur ishullin në një situatë të rrezikshme — të mosbesuar nga Pekini dhe të paaftë për t’u mbështetur te Washingtoni.

“Besoj se samiti Trump-Xi përfaqëson një pikë kthese për Tajvanin,” tha Su Chi, ish-zyrtar i lartë që kishte punuar nën administratat nacionaliste, gjatë një forumi në Taipei. “Vëllai ynë i madh, Amerika — më vjen keq — ka shumë probleme tani dhe thjesht nuk mund të kujdeset për ne këtu.”

Lai dhe zyrtarët e tij kanë argumentuar se komentet e Trump-it nuk ndryshojnë marrëdhëniet. Ata kanë theksuar pjesë të deklaratave të Trump-it, përfshirë se “asgjë nuk ka ndryshuar” në politikën ndaj Tajvanit. Ata gjithashtu kanë përmendur deklaratat e zyrtarëve të administratës Trump, përfshirë Jamieson Greer, përfaqësues i tregtisë së SHBA-së, se politika ndaj Tajvanit mbetet e pandryshuar.

“Nuk mendoj se publiku tajvanez duhet të shqetësohet,” tha Chen Ming-chi, zëvendësministër i Jashtëm i Tajvanit, për gazetarët. “Besoj se angazhimet e sigurisë së SHBA-së ndaj nesh dhe marrëdhëniet tona dypalëshe ekonomike e tregtare po ruhen ashtu si më parë.”