Demonstratat për një sistem arsimor më të financuar kanë çuar në bllokimin e shkollave, mijëra arrestime dhe një përballje politike në nivel kombëtar.
Protestat e nxënësve, që kanë zgjatur prej javësh, kundër kushteve të këqija në shkolla dhe mungesës së mësuesve në Francë, nuk treguan shenja të ngadalësimit të mërkurën, ndërsa sindikatat bënë thirrje për vazhdimin e aksionit, një ditë pas tubimeve masive në mbarë vendin.
Protestuesit marshuan të martën në dhjetëra qytete dhe qyteza, nga Caeni në veri deri në Marsejë në jug, duke mbledhur rreth 250 mijë njerëz, sipas Ministrisë së Brendshme. Aktivistët sindikalë, të cilët kanë dalë në mbështetje të nxënësve të shkollave të mesme, e vlerësuan numrin e protestuesve shumë më të lartë.
Ndërsa zyrtarët thanë se të martën u mbyllën gati 900 shkolla, një sindikatë e nxënësve pretendoi se numri ishte 1 800 dhe tha se protestat do të vazhdonin derisa kërkesat të plotësoheshin.
Të mërkurën, protestuesit sërish u pozicionuan para institucioneve arsimore në të paktën dy qytete, sipas medias franceze.
Mësimi u pezullua plotësisht ose pjesërisht në 528 shkolla në mbarë vendin, sipas Ministrisë franceze të Arsimit.
Qindra njerëz janë plagosur që nga fillimi i protestave muajin e kaluar, mes përplasjeve në rritje me policinë.
Mijëra persona janë arrestuar, shumica e tyre të mitur, thanë zyrtarët e rendit.
Protestat shpërthyen në një klimë të tensionuar, ndërsa qeveria po përpiqet të miratojë një buxhet shtrëngues dhe Franca i afrohet zgjedhjeve presidenciale të vitit të ardhshëm.
Qeveria franceze ka pranuar se disa nga kërkesat e nxënësve janë legjitime, por ka dënuar “dhunën urbane” dhe ka akuzuar partinë e majtë radikale Franca e Papërkulur se po nxit demonstratat.
Partia e ka hedhur poshtë këtë akuzë.
Sébastien Lecornu, kryeministri i Francës, tha se mësimi i rregullt do të “pezullohet plotësisht” të enjten dhe të premten, në mënyrë që drejtuesit e shkollave të mund të zhvillojnë takime me nxënësit.
“Nuk mund ta dënojmë dhunën jashtë shkollave të mesme nëse nuk kemi një moment politik, në kuptimin fisnik të fjalës, brenda secilës shkollë të mesme”, tha ai.
Pse po protestojnë nxënësit?
Nxënësit janë të revoltuar nga infrastruktura e amortizuar, klasat e mbipopulluara, oraret e ngarkuara, mungesa e mësuesve dhe stafit, si dhe financimi i pamjaftueshëm i shkollave, sipas sindikatës së nxënësve, e cila është një nga organizatorët kryesorë të lëvizjes.
Disa kërkojnë gjithashtu heqjen e platformave shtetërore të pranimit në arsimin e lartë dhe universitete, të cilat i konsiderojnë padrejtësisht selektive.
“Ne nuk jemi të paarsimuar, thjesht nuk na dëgjojnë”, shkruhej në një pankartë këtë javë para një shkolle në Seine-Saint-Denis, një zonë punëtore në periferi të Parisit, e cila është një nga qendrat e lëvizjes së protestave.
“Klasat nuk kanë ajrosje dhe mezi arrijmë t’i hapim dritaret”, tha Issam Makhloufi, 15 vjeç, nxënës në gjimnazin Rosa Parks në Saint-Denis, për The New York Times.
Sindikatat dhe partitë e majta i kanë përfshirë protestat në një shprehje më të gjerë pakënaqësie, ndërsa presidenti francez Emmanuel Macron, i cili nuk mund të kandidojë për një mandat tjetër, i afrohet fundit të mandatit të tij.
“Sistemi i arsimit publik është në gjendje katastrofike pas 10 vitesh të Emmanuel Macronit”, tha Sophie Vénétitay, drejtuesja e një sindikate mësuesish që i është bashkuar protestave të nxënësve, në margjinat e një marshimi të fundit. “I mungon gjithçka.”
A janë bërë protestat të dhunshme?
Shumë prej demonstratave nisën në mënyrë paqësore, por u përshkallëzuan pasi protestuesit hodhën fishekzjarre të tipit mortajë dhe sulmuan shkolla dhe infrastruktura të tjera, duke shkaktuar dëme në vlerë prej miliona dollarësh, thanë zyrtarët.
Ministria franceze e Arsimit ka thënë se shkollat mund të caktojnë një orar nga e mërkura deri të premten për të zhvilluar takime dialogu, me kusht që të plotësojnë “kushtet thelbësore të sigurisë”.
Në kundërshtim me shifrën zyrtare të Ministrisë së Arsimit prej 900 shkollash të mbyllura të martën, një sindikatë franceze e nxënësve të shkollave të mesme tha se më shumë se 1 800 shkolla të mesme — gati gjysma e 3 700 shkollave të tilla në vend — u mbyllën atë ditë. Protestat, tha sindikata më vonë, do të ndaleshin vetëm “nëse kërkesat plotësohen”.
Të paktën 24 shkolla janë plaçkitur ose janë përfshirë nga zjarri, tha Édouard Geffray, ministri i Arsimit, në një intervistë për France 2 të dielën. Më shumë se 5 000 persona janë arrestuar gjatë protestave, shumica prej tyre të mitur, bëri të ditur Ministria e Drejtësisë në një deklaratë të hënën.
Organizatat për të drejtat e njeriut, përfshirë Amnesty International, kritikuan përdorimin e gazit lotsjellës dhe granatave trullosëse për shpërndarjen e të miturve.
Në pak më shumë se dy javë, më shumë se 6 500 persona janë arrestuar, ndërsa më shumë se 750 policë, si dhe rreth 300 nxënës dhe pjesëtarë të stafit, janë plagosur, sipas zyrtarëve francezë.
Franca ka një histori të gjatë të protestave të të rinjve që herë pas here kanë përfunduar në dhunë, përfshirë protestat e udhëhequra nga studentët në vitin 1968, të cilat për pak sa nuk rrëzuan qeverinë dhe ndihmuan në transformimin e shoqërisë franceze.
Si janë përgjigjur autoritetet?
Qeveria franceze e ka dënuar ashpër dhunën dhe është përgjigjur me masa të forta.
Gérald Darmanin, ministri francez i Drejtësisë, tha të premten se kishte udhëzuar prokurorët të ndiqnin penalisht rastet kur ishte e mundur dhe që prindërit të mbaheshin përgjegjës për dëmet.
Por qeveria ka pranuar gjithashtu disa nga pakënaqësitë e nxënësve.
Të enjten, në një përpjekje të dukshme për të qetësuar protestat që po përhapeshin me shpejtësi, ministri i Arsimit, Geffray, tha se qeveria do të hiqte dorë nga planet për rritjen e disa tarifave të regjistrimit në arsimin e lartë, të njoftuara vetëm disa orë më parë si pjesë e buxhetit për vitin 2027.
Pas takimit të premten me përfaqësuesit e sindikatave të nxënësve, Geffray njoftoi planet për reformimin e demokracisë në shkolla, me qëllim përfshirjen më të madhe të nxënësve. Ai tha gjithashtu se zyra e tij do të hartonte plane për adresimin e mungesës së mësuesve.
Të martën, Ministria e Arsimit njoftoi një sondazh kombëtar anonim online, përmes të cilit nxënësit e shkollave të mesme mund të shprehin shqetësimet e tyre.
Udhëheqësit e nxënësve i hodhën poshtë propozimet, ndërsa një zëdhënës i një prej sindikatave të nxënësve e cilësoi atë si një “perde tymi”.









