Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara të Amerikës rrëzoi të premten tarifat gjithëpërfshirëse të Presidentit Donald Trump, të cilat ai i kishte vendosur duke u mbështetur në një ligj të parashikuar për përdorim në raste emergjencash kombëtare, duke hedhur poshtë një nga pretendimet e tij më të diskutueshme për autoritetin presidencial në një vendim me pasoja të mëdha për ekonominë globale.

Gjyqtarët, me një vendim 6-3 të hartuar nga Kryetari konservator i Gjykatës, John Roberts, mbështetën vendimin e një gjykate më të ulët se përdorimi nga presidenti republikan i ligjit të vitit 1977 tejkalonte kompetencat e tij.

Gjykata vendosi se interpretimi i administratës Trump, sipas të cilit ligji në fjalë – Akti për Fuqitë Ekonomike në Emergjenca Ndërkombëtare (IEEPA) – i jepte Trump-it fuqinë që ai pretendonte për të vendosur tarifa, do të ndërhynte në kompetencat e Kongresit dhe do të shkelte një parim juridik të quajtur doktrina e “çështjeve madhore”.

Kjo doktrinë, e përqafuar nga gjyqtarët konservatorë, kërkon që veprimet e degës ekzekutive të qeverisë me “rëndësi të madhe ekonomike dhe politike” të jenë të autorizuara qartë nga Kongresi. Gjykata e ka përdorur këtë doktrinë edhe për të bllokuar disa nga veprimet kryesore ekzekutive të ish-presidentit demokrat Joe Biden.

Roberts, duke iu referuar një vendimi të mëparshëm të Gjykatës Supreme, shkroi se “presidenti duhet ‘të tregojë autorizim të qartë nga Kongresi’ për të justifikuar pretendimin e tij të jashtëzakonshëm për fuqinë për të vendosur tarifa”, duke shtuar: “Ai nuk mundet.”

Trump i ka përdorur tarifat – taksa mbi mallrat e importuara – si një mjet kyç të politikës ekonomike dhe asaj të jashtme. Ato kanë qenë qendrore në një luftë tregtare globale që Trump e nisi pasi filloi mandatin e tij të dytë si president, duke larguar partnerë tregtarë, ndikuar tregjet financiare dhe shkaktuar pasiguri ekonomike globale.

Gjykata Supreme arriti në këtë përfundim pas një padie ligjore të ngritur nga biznese të prekura nga tarifat dhe 12 shtete amerikane, shumica të drejtuara nga demokratë, kundër përdorimit të paprecedentë nga Trump i këtij ligji për të vendosur në mënyrë të njëanshme taksa mbi importet.

Tre gjyqtarët që kundërshtuan vendimin ishin konservatorët Clarence Thomas, Samuel Alito dhe Brett Kavanaugh. Duke iu bashkuar Roberts-it në shumicë ishin gjyqtarët konservatorë Neil Gorsuch dhe Amy Coney Barrett, të dy të emëruar nga Trump gjatë mandatit të tij të parë, si dhe tre gjyqtarët liberalë.

Gjykata Supreme, e cila ka një shumicë konservatore 6-3, më parë e kishte mbështetur Trump-in në disa vendime të tjera të nxjerra me procedurë emergjente që nga rikthimi i tij në presidencë në janar 2025, pasi politikat e tij ishin penguar nga gjykatat më të ulëta.

Parashikohej që tarifat e Trump-it të gjeneronin gjatë dekadës së ardhshme triliona dollarë të ardhura për Shtetet e Bashkuara, ekonominë më të madhe në botë.

Administrata e Trump-it nuk ka publikuar të dhëna për mbledhjen e tarifave që nga 14 dhjetori.

Megjithatë, ekonomistët e modelit buxhetor Penn-Wharton vlerësuan të premten se shuma e mbledhur nga tarifat e vendosura nga Trump në bazë të IEEPA-s arrinte mbi 175 miliardë dollarë. Kjo shumë ka gjasa të duhet të rimbursohet pas vendimit të Gjykatës Supreme kundër tarifave të bazuara në IEEPA.

Kushtetuta e SHBA-së i jep Kongresit, jo presidentit, autoritetin për të vendosur taksa dhe tarifa. Por Trump iu drejtua një autoriteti ligjor ekzistues duke invokuar IEEPA-n për të vendosur tarifa ndaj pothuajse çdo partneri tregtar të SHBA-së pa miratimin e Kongresit.

Trump ka vendosur disa tarifa shtesë edhe në bazë të ligjeve të tjera që nuk janë pjesë e këtij rasti. Sipas të dhënave qeveritare nga tetori deri në mes të dhjetorit, këto përfaqësojnë rreth një të tretën e të ardhurave nga tarifat e vendosura nga Trump.