Pavarësisht se sa armiqësore mund të jetë pritja, për kryeministrin e Izraelit, Benjamin Netanyahu, vetëm fakti që mund t’i drejtohet të enjten Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara si lider i vendit është në vetvete një fitore personale.
Pavarësisht të gjitha gjasave, ai ka mbijetuar politikisht, edhe pas dështimit politik, ushtarak dhe të inteligjencës që i parapriu sulmit të 7 tetorit 2023 ndaj Izraelit.
Qeveria e tij është pranë përfundimit të një mandati të plotë, ndonëse të trazuar katërvjeçar, duke u bërë koalicioni i parë izraelit që e arrin këtë në më shumë se 30 vjet.
Megjithatë, zoti Netanyahu do të dalë në skenën botërore me të ardhmen e tij politike në pikëpyetje, ndërsa, sipas analistëve, fjalimin e tij do t’ia drejtojë kryesisht publikut në vend dhe jo komunitetit ndërkombëtar, nga i cili Izraeli është më i izoluar se kurrë.
Një garë e ngushtë për kontrollin e Parlamentit të Izraelit është në fletëvotimin kombëtar të planifikuar për fundin e tetorit. Këto do të jenë zgjedhjet e para në vend që nga dita kur Hamasi udhëhoqi sulmin e befasishëm dhe vdekjeprurës ndaj Izraelit, duke ndezur luftën shkatërruese në Gaza.
Ndërsa luftimet u përhapën në Liban, Iran dhe më gjerë, fitorja totale që zoti Netanyahu premtoi ka mbetur e paarritshme.
Luftërat e Izraelit nuk kanë marrë fund.
Shumë izraelitë i shohin zgjedhjet e ardhshme si vendimtare për të ardhmen e vendit të tyre të tronditur dhe të përçarë thellë.
Partia konservatore Likud e zotit Netanyahu, si dhe koalicioni i tij i së djathtës ekstreme dhe konservatorëve fetarë, po mbeten prapa në sondazhe.
Megjithatë, ai është kryeministri më jetëgjatë i Izraelit, një politikan mjeshtëror që është rikthyer edhe pasi është konsideruar i përfunduar politikisht, ndaj pak njerëz po e nxjerrin jashtë loje.
“Pas 7 tetorit, në një moment, nuk mendoj se dikush e parashikonte se ai do të arrinte ta përfundonte një mandat të plotë”, tha Shalom Lipner, i cili ka shërbyer si këshilltar i kryeministrave të ndryshëm izraelitë, përfshirë zotin Netanyahu.
“Por një sërë rrethanash u bashkuan për t’i mundësuar atij të vazhdonte të mbante gjithçka në ekuilibër”
Lipner, tani bashkëpunëtor i lartë në Atlantic Council, një institucion kërkimor, iu referua një kombinimi të aftësisë politike të zotit Netanyahu, një vendi të shpërqendruar dhe të lodhur nga tre vite luftë dhe, siç tha ai, “një opozite të pafuqishme, e cila nuk ishte në gjendje ta largonte dhe që u tejmanovrua në çdo hap”.
Rivali kryesor i zotit Netanyahu është Gadi Eisenkot, një ish-shef i ushtrisë me qëndrime të qendrës, i cili humbi një djalë dhe dy nipër në luftën në Gaza dhe që është kandidati kryesor i një blloku politik të bashkuar kryesisht nga kundërshtimi ndaj zotit Netanyahu dhe koalicionit të tij.
Zoti Eisenkot ka dalë përpara zotit Netanyahu në sondazhet që matin se kush konsiderohet më i përshtatshëm për postin më të lartë.
Por aktualisht sondazhet tregojnë se opozita do të kishte nevojë për mbështetjen e të paktën njërës prej partive kryesisht arabe për të formuar qeverinë. Ajo mund t’i përfshijë ato në një koalicion shumicë ose t’i lërë jashtë qeverisë, por të sigurojë mbështetjen e tyre për të krijuar një koalicion të brishtë minoritar.
Varësia nga partitë arabe është një perspektivë që shumë votues hebrenj e kundërshtojnë dhe kundër së cilës zoti Netanyahu ka nxitur, edhe pse
Deklarata e Pavarësisë së Izraelit premtonte “barazi të plotë të të drejtave sociale dhe politike” për të gjithë qytetarët e vendit.
Rezultati përfundimtar mund të përcaktohet nga fati i disa partive të vogla, të cilat mund të mos arrijnë të kapërcejnë pragun zgjedhor për përfaqësim në Parlament.
Ato mund të përcaktojnë matematikën e koalicioneve që në mënyrë të pashmangshme do të pasojnë zgjedhjet.
Zoti Netanyahu është bërë një figurë gjithnjë e më polarizuese pas sulmit të 7 tetorit, pasi ka refuzuar të marrë përgjegjësi personale për dështimin që çoi në ditën më vdekjeprurëse në historinë e Izraelit. Ai gjithashtu ka dështuar të krijojë një komision të pavarur hetimor.
Sulmi vrau rreth 1,200 njerëz në Izrael, shumica e tyre civilë, dhe mori rreth 250 persona të tjerë peng, sipas autoriteteve izraelite.
Më shumë se 70,000 palestinezë u vranë në luftën që pasoi, përfshirë mijëra fëmijë, sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gaza, e cila nuk bën dallim mes luftëtarëve dhe civilëve. Pjesa më e madhe e Gazës është lënë në rrënoja, shumë prej banorëve të saj janë zhvendosur dhe kanë mbetur pa mjete jetese, ndërsa organizatat për të drejtat e njeriut dhe qeveritë e huaja e kanë akuzuar Izraelin për krime lufte.
Një Izrael gjithnjë e më luftënxitës, së bashku me zgjerimin e pandalshëm të vendbanimeve dhe dhunën në Bregun Perëndimor të pushtuar, e kanë lënë vendin gjithnjë e më të izoluar ndërkombëtarisht.
Miqtë e vjetër në Uashington kanë paralajmëruar për dobësimin e mbështetjes ndaj Izraelit në të gjithë Shtetet e Bashkuara, aleatin më të rëndësishëm të Izraelit.
Edhe para 7 tetorit, Izraeli ishte përfshirë në trazira për shkak të një plani të diskutueshëm të qeverisë për reformimin e sistemit gjyqësor, në një mënyrë që kundërshtarët e cilësonin si antidemokratike. Plani u paraqit në kohën kur zoti Netanyahu po gjykohej për akuza korrupsioni.
“Zgjedhjet kanë të bëjnë me atë se çfarë lloj Izraeli do të ketë këtu”, tha Gayil Talshir, shkencëtare politike në Universitetin Hebraik të Jerusalemit.
“A do të jetë një shtet nacionalist, racist, antidemokratik, joliberal dhe një i dëbuar ndërkombëtar? Apo një shtet që riparon rregullat demokratike të lojës, investon në teknologjinë e lartë, arsim dhe mirëqenie?”
Doktrina e vjetër izraelite e zhvillimit të luftërave të shkurtra, të cilat përfundojnë me marrëveshje sigurie ose diplomatike, ka marrë fund.
“Netanyahu po e udhëheq Izraelin drejt një lufte pa fitore dhe po e çon ushtrinë deri në kufijtë e saj”, tha ajo.
Zoti Netanyahu ka lënë pas dore pozitën ndërkombëtare të Izraelit për interesa të ngushta, tha zonja Talshir, duke u dhënë përparësi kërkesave të partnerëve të tij ekstremistë të koalicionit për të qëndruar në pushtet.
Ish-këshilltarë të zotit Netanyahu thonë se përpjekja e tij për të ruajtur kontrollin mbi pushtetin nxitet nga bindja se askush tjetër nuk është i aftë të përballet me sfidat me të cilat përballet Izraeli.
Zoti Netanyahu planifikon një vizitë rrufe njëditore në Nju Jork për të mbajtur fjalimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme vjetore të OKB-së.
Ka të ngjarë të flasë para një salle pothuajse bosh.
Vitin e kaluar, teksa iu afrua podiumit, dhjetëra delegatë ndërkombëtarë u larguan nga salla në shenjë proteste ndaj veprimeve të Izraelit në Gaza.
Por zoti Netanyahu, i cili rrallë dekurajohet, do ta shfrytëzojë me kënaqësi mundësinë për ta paraqitur veten si burrështetasi kryesor i Izraelit, thanë analistët.
Ai dukej se po mbërrinte në një gjendje shpirtërore luftarake.
Këtë javë, zyra e tij publikoi një video të prodhuar nga qeveria, që e paraqiste Asamblenë e Përgjithshme si një jehonë kundër Izraelit, të mbushur me papagaj që bërtisnin: “Fajësoni Izraelin”.
Sipas analistëve, zoti Netanyahu ka të ngjarë të flasë për arritjet ushtarake të Izraelit në dobësimin e aftësive të armiqve të tij dhe mund t’i kërcënojë ata me veprime të ardhshme.
Zyra e zotit Netanyahu tha të enjten se ai do të takohej në Nju Jork me disa liderë të huaj, përfshirë nga Argjentina, Etiopia, Greqia dhe Papua Guinea e Re.
“Shumë liderë botërorë kërkuan të takohen me kryeministrin gjatë vizitës”, tha zyra e tij në një deklaratë, duke shtuar se, për shkak të një agjende të ngjeshur dhe nevojës për t’u kthyer në Izrael në kohë për fillimin e një feste hebraike, “ai ishte në gjendje të pranonte vetëm disa prej tyre”.
Nuk është planifikuar asnjë takim me presidentin Trump, i cili deri tani është përmbajtur nga mbështetja e hapur për kandidaturën e zotit Netanyahu.
Ndërsa zoti Netanyahu kishte promovuar prej kohësh marrëdhëniet e tij të ngushta të punës dhe miqësinë me zotin Trump si një avantazh të sigurt, marrëdhënia është bërë më e ndërlikuar muajt e fundit, ndërsa interesat izraelite dhe amerikane janë divergjencuar lidhur me Iranin.
Por zoti Netanyahu gjithmonë e ka mundësinë t’i rikthehet taktikës së tij të mëparshme, të përdorur gjatë administratave demokrate, për ta paraqitur veten si i vetmi politikan izraelit që mund t’i bëjë ballë një presidenti amerikan.
Duke pasur parasysh sondazhet, analistët thonë se shpresa e tij më e madhe mund të jetë një rezultat i paqartë zgjedhor, në të cilin asnjëra palë nuk siguron një shumicë të qëndrueshme në Parlament.
“Rezultati më i mundshëm është që Netanyahu të humbasë, por opozita të mos fitojë”, tha zoti Lipner, ish-këshilltar.
Duke iu referuar partive të vogla që mund të mos e kalojnë pragun zgjedhor, çka do të thotë se votat e tyre do të shkojnë dëm, zoti Lipman tha: “Të gjithë po flasim për çështjet e mëdha, por janë hollësitë teknike ato që mund të përcaktojnë se ku do të përfundojmë”









