Kur Presidenti Miguel Díaz-Canel i Kubës pranoi këtë muaj se qeveria e tij ishte e angazhuar në bisedime sekrete me administratën e Trump-it, ai zbuloi se personi që udhëhiqte negociatat ishte “udhëheqësi historik i revolucionit”.

Ky titull nderues i është rezervuar Raúl Castros, 94 vjeç, i cili e pasoi vëllain e tij Fidel Castro si president i Kubës nga 2008 deri në 2018, para se të tërhiqej nga sytë e publikut për të krijuar një imazh të një tranzicioni civil nën Díaz-Canel, shkruan New York Times.

Por me Kubën në prag të kolapsit ekonomik për shkak të bllokadës amerikane të naftës dhe të kapur nga një krizë humanitare në përkeqësim, anëtarë të tjerë të familjes Castro janë shfaqur prej hijeve.

Njëri ka folur drejtpërdrejt me Marco Rubio. Tjetri po merr pjesë në negociatat me administratën e Trump-it. Një tjetër është fytyra publike e vendimit historik (dhe joshës) të Kubës për të lejuar mërgimtarët kubanë të investojnë në ishull.

Profili i ri i familjes reflekton një dinasti që kurrë nuk ka dalë vërtet nga skena politike, por ka evoluar.

Edhe ndërsa zyrtarët e Trump-it shtojnë presionin për ndryshime të gjera ekonomike në Kubë dhe kërkojnë largimin e Díaz-Canel, pasardhësit të zgjedhur nga Raúl Castro si president, një familje që prej kohësh është shfrytëzuar nga udhëheqësit amerikanë, po pozicionon gjenerata të reja të Castro-ve si ndërmjetësit përfundimtarë të fuqisë së kombit.

“Kjo mund të prodhojë një rast absurd të de-Kastrofikimit ku familja krijon një iluzion ndryshimi kur fuqia reale në Kubë ende qëndron tek ata dhe anëtarët e tjerë të elitës post-1959”, tha Andrés Pertierra.

Raúl Castro në Havana në 2008. Tetë vjet pas dorëheqjes si president, ai ruan ndikim të konsiderueshëm në çështjet e vendit. /New York Times

Castro-t kanë formësuar fatin e Kubës që nga 1959, kur Fidel Castro dhe Raúl Castro, djemtë e një pronari të pasur të plantacionit të sheqerit, udhëhoqën revolucionin që rrëzoi një rend të vjetër të lidhur me Shtetet e Bashkuara. Ata e zhvendosën Kubën në orbitën sovjetike, duke kthyer ishullin në një aktor kryesor të Luftës së Ftohtë.

Fidel Castro, i cili vdiq në 2016, ishte “Udhëheqësi Maksimal” karizmatik i Revolucionit Kuban.

Raúl Castro ka mbajtur gjatë një profil të ulët, duke vepruar si lidhësi kryesor me Moskën dhe arkitekti organizativ i revolucionit, duke prioritarizuar burokracinë, hierarkitë e qarta dhe efikasitetin administrativ.

Vëllezërit Castro kanë përballuar shumë sfida ndaj sundimit të tyre, përfshirë komplotet e vrasjes nga C.I.A., një embargo amerikane që zgjati dekada dhe kolapsin e Bashkimit Sovjetik, dikur përfituesi kryesor i Kubës, shkruan New York Times.

Venezuela kishte zëvendësuar sovjetikët, duke u bërë furnizuesi kryesor i naftës së Kubës, deri sa forcat amerikane kapën Nicolás Maduro në janar.

Tani, me urdhrin e SHBA-së që Venezuela të ndalojë transportet e naftës për Kubën, familja përballet me atë që mund të jetë sfida e tyre më e madhe: një mungesë karburanti që ka lëkundur ekonominë e Kubës, duke ngritur pyetje mbi mbijetesën e qeverisë komuniste shtypëse të ishullit.

Bllokada amerikane e karburantit ka për qëllim të prodhojë një regjim të përshtatshëm ndaj kërkesave amerikane, në mënyrë të ngjashme me mënyrën se si Venezuela u zhvendos nga një kundërshtar në një shtet klient me largimin e Maduros.

Marco Rubio, duke iu referuar Kubës, tha këtë muaj se “njerëzit në krye, nuk dinë si ta rregullojnë, kështu që duhet të vijnë njerëz të rinj në krye”.

Zëvendësimi i Castro-ve, nëse kjo është ajo që dëshiron Shtetet e Bashkuara, është një detyrë e vështirë.

Raúl Castro, i cili thuhet se mbetet i qartë dhe në shëndet relativisht të mirë për moshën e tij, udhëheq familjen.

Që nga dorëheqja në 2018, prestigji dhe fuqia e tij mbeten të rrënjosura në statusin e tij si figura më e fuqishme ushtarake e Kubës. Si ministër i mbrojtjes nën Fidel Castro, ai mbikëqyri krijimin e GAESA-s, një konglomerat i madh biznesi i drejtuar nga ushtarakët që është forca më e rëndësishme ekonomike e Kubës.

Fëmijët dhe nipërit e Raúl Castro kanë role zyrtare më të dukshme në Kubën e sotme se pasardhësit e Fidelit, njëri prej të cilëve është një personazh i njohur në Instagram për jetën luksoze në Havana.

Një nga nipërit e Raúl Castro-s, Raúl Guillermo Rodríguez Castro, ka dalë si një lojtar i ri në krizë. I njohur si Raúlito, ai gjithashtu quhet “El Cangrejo” – Gaforrja, një referencë për lindjen me gjashtë gishta në një dorë.

Raúl Guillermo Rodríguez Castro, një nip i ish-udhëheqësit Raúl Castro, në janar. /Agence France-Presse

Rodriguez Castro ka qenë pjesë e detajit të sigurisë së gjyshit të tij, por këto ditë shërben kryesisht si ndihmës personal. Ai ishte dikur një figurë në qarqet elitare sociale të Kubës, duke u shoqëruar me muzikantë të njohur si Charanga Habanera, të cilët morën pjesë në dasmën e tij në 2008 në një klub ushtarak elit.

Tani Raúlito gjithashtu ka një rol si mesazher në negociatat me administratën e Trump-it, duke u takuar me ekipin e Rubios në një ngjarje të fundit në St. Kitts dhe Nevis ku u mblodhën vendet e Karaibeve.

Duke habitur ata që ishin mësuar me veprimet e tij pas skenave, Raúlito u shfaq këtë muaj në televizionin shtetëror duke u ulur pranë anëtarëve më të lartë të regjimit kur Díaz-Canel zbuloi bisedimet me Uashingtonin.

I vetmi bir i Raúl, Alejandro Castro Espín, po rikthehet gjithashtu pas zhdukjes nga jeta publike kur babai i tij u largua si president. Një inxhinier i edukuar dhe i trajnuar në Kubë dhe Bashkimin Sovjetik, dhe gjeneral brigade në ushtrinë e Kubës, ai ka mbajtur role udhëheqëse në aparatin e inteligjencës së Kubës dhe ka shkruar libra kritik ndaj Shteteve të Bashkuara si “The Empire of Terror”.

Alejandro Castro Espín në Provincën Sancti Spíritus të Kubës në 2016. /Agence France-Presse

Tani Gjenerali Castro Espín gjithashtu po merr si pjesë kryesore në bisedimet me zyrtarët amerikanë, sipas raportimeve mediatike. Një rol i tillë nuk është i ri për të; në 2014 ai udhëhoqi palën kubaneze në bisedime sekrete me administratën e Obama-s që prodhuan një ngrohje të shkurtër në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara.

Një tjetër anëtar i familjes Castro që po ngrihet papritur në dukshmëri është Óscar Pérez-Oliva Fraga, një inxhinier i butë dhe i qetë dhe nipi i dytë i Raúl dhe Fidel Castro. Ai është aktualisht zëvendës-kryeministër i Kubës dhe ministër i tregtisë së jashtme dhe investimeve të huaja.

Pérez-Oliva u shfaq këtë muaj pas shpalljes së një prej ndryshimeve më të mëdha politike që nga marrja e pushtetit nga Castro-t në 1959: leja që mërgimtarët kubanë të zotërojnë biznese dhe të investojnë në Kubë.

Kjo e shfaq Pérez-Oliva si fytyra publike e strategjisë së mbijetesës së regjimit.

Ajo gjithashtu ndezi diskutime për të parë nëse ai mund të jetë versioni kuban i udhëheqësit të ri miqësor ndaj Trump-it të Venezuelës, Delcy Rodríguez, një brend i ri më i pajtueshëm me Shtetet e Bashkuara që mund të flasë gjuhën e biznesit ndërkombëtar dhe t’i përgjigjet kërkesave të Uashingtonit.

Atributet e tij, së bashku me faktin që nuk ka “Castro” në emër, mund ta bëjnë të pranueshëm për një administratë në Uashington që vlerëson përputhshmërinë e regjimit mbi kolapsin e tij, thonë disa analistë politikë.

Oscar Pérez-Oliva Fraga, në qendër, në një konferencë shtypi në 2024 në Havana. /EPA

Në të njëjtën kohë, lidhjet e tij familjare mund t’i lejojnë të forcojë mbështetjen politike midis atyre brenda strukturave të fuqisë së Kubës që shohin Castro-t si një burim stabiliteti dhe legjitimiteti revolucionar.

Emërimi i fundit i Pérez-Oliva Fraga si zëvendës në Asamblenë Kombëtare të Kubës shihet gjithashtu si një lëvizje e llogaritur, pasi sipas ligjit kuban vetëm zëvendësit mund të jenë presidentë, thanë disa ekspertë.

“Mund të ketë një të ardhme”, tha Brian Latell për Pérez-Oliva. “Kubanezët nuk janë pa ndikim. Trump nuk dëshiron një rrëzim shoqëror nën vëzhgimin e tij”.

Pjesëmarrja e kaq shumë Castro-ve në strategjinë e mbijetesës së regjimit nënvizon një nga kontradiktat e Revolucionit Kuban: Ndërsa udhëheqësit komunistë synonin të krijonin një shoqëri pa klasa dhe egalitare, shumë prej tyre u bënë anëtarë të një klase elite.

Karroca që bartte mbetjet e Fidel Castros në qendër të Havanës në 2016. /New York Times

Pasardhësit e Castro-ve ishin ndër anëtarët më të privilegjuar të kësaj klase të re sunduese, të cilët shpesh studionin në shkolla të larta si Instituti Profesional Lenin, dikur perla e sistemit arsimor revolucionar kuban, ose socializoheshin në ambiente si Klubi Habana, fillimisht Havana Biltmore dhe Country Club para revolucionit.

Megjithatë, mundësia që familja të qëndrojë në krye të sistemit autoritar politik të Kubës duke mbajtur fuqinë e saj do të zhgënjejë shumë mërgimtarë kubanë në Shtetet e Bashkuara. Disa prej tyre kanë kërkuar dekada që Castro-t të mënjanohen plotësisht, së bashku me fshirjen e çdo ndikimi komunist në Kubë.

Castro-t njihen si negociatorë të zgjuar, duke dalë nga situata të vështira në të kaluarën, tha Ricardo Zúniga, i cili ndihmoi në bisedimet e ish-Presidentit Barack Obama me Kubën dhe gjithashtu shërbeu nën Presidentin Trump.

Bisedimet e Obama-s zgjatën 18 muaj, pjesërisht sepse takimet u mbajtën sekrete, kryesisht në Kanada, dhe ekipet e negociatave ishin të vogla.

Ata që prisnin një rezultat në stil Venezuele në Kubë mund të habiten gjithashtu.

Elita politike e Venezuelës, e ndarë në kampe me objektiva ekonomike të ndryshme, ishte relativisht e fragmentuar para kapjes së Maduros, duke e bërë më të lehtë për zyrtarët e Trump-it të vendosin dikë si Rodríguez, një teknokrate që kishte prezantuar tashmë reforma të orientuara nga tregu për të përmirësuar ekonominë e Venezuelës.

Elita e Kubës, në krahasim, është shumë më e bashkuar pas dekadash pastrimesh dhe operacioneve kundër inteligjencës që zbuluan edhe shenjat më të vogla të mosmarrëveshjes.

Anëtarët e familjes Castro kanë përfituar vazhdimisht nga ky sistem.

“Nuk ka opozitë që pret në krahë dhe nuk ka dikë si Delcy”, tha Zúniga. Edhe në mes të kaq shumë sfidave, kjo diferencë kyçe mund të forcojë dorën e Castro-ve ndërsa eksplorojnë mënyra për të ruajtur pushtetin.

“Elementët janë në vend”, tha ai, “ku mund të imagjinohet që ata përpiqen të kalojnë nga një oligarki revolucionare në një oligarki kapitaliste”./VOX Kosova