Gazeta e njohur amerikane, The Washington Post, ia ka dedikuar një editorial Jack Smith-it, prokurorit që pati emërim special për ta hetuar dhe ndjekur penalisht Donald Trump-in në lidhje me deklarimet e tij për “vjedhje të zgjedhjeve të vitit 2020” dhe nxitjen e mundshme të protestave në Capitol.
Washington Post është marrë kryesisht me qëndrimet e tij gjatë dëgjimit në Komitetin Gjyqësor të Dhomës së Përfaqësuesve. Ajo çka bie në sy është se, duke përshkruar qëndrimet e Smith-it në lidhje me të drejtën e fjalës së lirë në politikë, gazeta kujton se Smith shërbeu në Hagë si prokuror për krime lufte – dhe sipas editorialit, “ai është mësuar nga zakonet evropiane, ku mbrojtja për fjalën e lirë është shumë më e dobët se ajo e Amerikës”.
Washington Post pohon se qëndrimet e Smith-it, sa i përket Amendamentit të Parë të Kushtetutës së SHBA-ve, që flet për të drejtën e fjalës së lirë, janë të pakëndshme.
“Ai dukej i pashqetësuar për ndërhyrjen në procesin demokratik duke kërkuar t’i mbyllte gojën një kandidati për një post të lartë. Tre gjyqtarë të apelit, të gjithë të emëruar nga presidentë demokratë, vendosën se urdhri i propozuar i heshtjes nga Smith cënonte të drejtat e Amendamentit të Parë të Trump-it. Ndërsa disa kufizime ishin të përshtatshme, gjykata e apelit tha se Trump duhej të ishte në gjendje të qortonte prokurorin e tij — si kandidat dhe si i pandehur”, shkruan gazeta.
Përkthim jozyrtar:
Jack Smith do ta kishte cënuar rëndë Amendamentin e Parë
9 janar 2026
Komiteti i Gjyqësorit i Dhomës së Përfaqësuesve intervistoi privatisht ish-prokurorin e posaçëm Jack Smith muajin e kaluar dhe publikoi transkriptin javën e shkuar. Lajmi i mirë është se shkëmbimi ishte kryesisht thelbësor dhe i respektueshëm. Lajmi i keq është se Smith ende kapet pas teorive ligjore të meta. Ato ia vlen të theksohen, sepse edhe prokurorët me qëllime të mira mund të bëjnë dëm kur humbasin nga sytë kufijtë kushtetues.
Aktakuza e Smith-it e gushtit 2023 ndaj Trump-it u përqendrua në pretendimet e përsëritura të Trump-it se zgjedhjet e vitit 2020 ishin vjedhur, në periudhën para trazirave të Kapitolit më 6 janar 2021. Thënë thjesht, aktakuza e akuzonte Trump-in se kishte gënjyer në mënyrë kaq depërtuese për zgjedhjet, saqë kishte kryer mashtrim kriminal.
Shumica republikane e komitetit, e udhëhequr nga kryetari Jim Jordan (R-Ohio), i bëri presion Smith-it nëse ajo teori e çështjes ishte kushtetuese: A nuk do të mbroheshin deklaratat e Trump-it nga Amendamenti i Parë?
Smith u përgjigj: “Absolutisht jo. Nëse ato bëhen për të shënjestruar një funksion të ligjshëm qeveritar dhe bëhen me falsitet të vetëdijshëm, jo, nuk mbrohen. Kjo ishte pika ime se mashtrimi nuk mbrohet nga Amendamenti i Parë.”
Ky është një pretendim i guximshëm nga prokurori. Fjalimi politik — përfshirë fjalimin rreth zgjedhjeve, sado i neveritshëm qoftë — mbrohet fuqimisht nga Amendamenti i Parë. Nuk është e pazakontë që politikanët të marrin liri me faktet. Frenimi kryesor ndaj këtij keqdrejtimi është shqyrtimi publik, jo ndjekja penale.
Sigurisht që mashtrimi është krim. Por kjo pothuajse gjithmonë përfshin shtirjen për para, jo për avantazh politik. Përpjekja e Smith-it për të dalluar fjalimin që shënjestron “një funksion të ligjshëm qeveritar” nuk funksionon. Shumica e fjalimeve politike synojnë të ndikojnë në funksionet qeveritare.
Smith mund të mendojë se përjashtimi i tij nga Amendamenti i Parë vlen vetëm për gënjeshtrat e pacipa dhe shkatërruese si ato që tha Trump pasi humbi zgjedhjet e 2020-ës. Por sapo të krijohet një përjashtim ndaj Amendamentit të Parë, ai pashmangshmërisht do të shfrytëzohet nga prokurorë me prioritete të ndryshme. Imagjinoni se çfarë lloj fjalimi opozitar do të pretendonte Departamenti i Drejtësisë i Trump-it se bën pjesë në kategorinë e pambrojtur të Smith-it.
Smith tha gjithashtu se ai “nuk kërkon falje” për urdhrin e heshtjes (gag order) që u përpoq t’i impononte Trump-it gjatë ndjekjes penale. Vendimi për të akuzuar penalisht një kandidat kryesor presidencial nënkuptonte se akuzat do të ishin pjesë e fushatës së vitit 2024. Megjithatë, Smith luftoi për të kufizuar gjerësisht aftësinë e Trump-it për ta kritikuar atë ose ndjekjen penale në përgjithësi, duke pretenduar se deklarata të tilla do të ndërhynin në procesin ligjor.
Ai dukej i pashqetësuar për ndërhyrjen në procesin demokratik duke kërkuar t’i mbyllte gojën një kandidati për një post të lartë. Tre gjyqtarë të apelit, të gjithë të emëruar nga presidentë demokratë, vendosën se urdhri i propozuar i heshtjes nga Smith cënonte të drejtat e Amendamentit të Parë të Trump-it. Ndërsa disa kufizime ishin të përshtatshme, gjykata e apelit tha se Trump duhej të ishte në gjendje të qortonte prokurorin e tij — si kandidat dhe si i pandehur.
Ish-prokurori i posaçëm, me sa duket, nuk ka asnjë keqardhje për këtë qasje të dorës së rëndë, edhe pse ajo dështoi ligjërisht dhe ndoshta e ndihmoi Trump-in të fitonte zgjedhjet e vitit 2024. Smith ishte prokuror i krimeve të luftës në Hagë përpara se të merrte përsipër hetimet ndaj Trump-it, dhe mbrojtja e Evropës për fjalën e lirë është shumë më e dobët se ajo e Amerikës. Ndoshta ai mori zakonet e vendit në Holandë.
Smith ishte i sinqertë në dëshirën e tij për ta ndëshkuar Trump-in për përpjekjen për të përmbysur një palë zgjedhje, por ai mbajti një qëndrim shpërfillës ndaj masave mbrojtëse kushtetuese — dhe kjo është përpara se të futemi te fletëthirrjet e tij për regjistrat telefonikë të anëtarëve republikanë të Kongresit, përfshirë ish-kryetarin e Dhomës Kevin McCarthy. Çdo llogaridhënie e ndershme e sagës ligjore të Trump-it duhet të përballet me këtë.
