Armëpushimi i arritur në Liban muajin e kaluar ka sjellë pak lehtësim për civilët, të cilët po detyrohen të largohen nga një zonë gjithnjë e më e madhe e vendit për shkak të një fushate të pandërprerë evakuimesh dhe sulmesh ajrore izraelite.

Armëpushimi i ndërmjetësuar nga SHBA-ja, i shpallur më 16 prill pas rreth gjashtë javësh luftime, nuk ka arritur ta ndalë dhunën mes Izraelit dhe Hezbollahut. Të dyja palët po kryejnë sulme pothuajse çdo ditë, duke akuzuar njëra-tjetrën për shkeljen e marrëveshjes.

Kjo ka bërë që qindra mijëra civilë në jug të Libanit të mbeten të zhvendosur nga shtëpitë e tyre. Menjëherë pas shpalljes së armëpushimit, Izraeli publikoi një hartë që shënonte një zonë tampon prej afro 600 kilometrash katrorë të pushtuar nga forcat tokësore dhe listonte 57 qytete dhe fshatra ku banorëve u ishte kërkuar të evakuoheshin.

Megjithatë, që atëherë ushtria izraelite ka kryer qindra sulme ajrore në një zonë shumë më të gjerë jashtë kësaj hapësire të pushtuar dhe ka lëshuar urdhra evakuimi për më shumë se 100 qytete dhe fshatra të tjera libaneze, sipas një analize të Reuters mbi deklaratat izraelite.

Së bashku me zonën e pushtuar, këto urdhra përfshijnë rreth 2,000 kilometra katrorë të Libanit — afërsisht një të pestën e të gjithë vendit — pjesa më e madhe e të cilës është bërë praktikisht e paarritshme për banorët. Kjo analizë dhe intervistat me zyrtarë lokalë, punonjës humanitarë dhe persona të zhvendosur ofrojnë një nga pamjet më të detajuara deri më tani të krizës së zhvendosjes që po përfshin këtë vend të vogël mesdhetar.

Luftimet janë pjesë e një konflikti më të gjerë në Lindjen e Mesme, i nxitur nga sulmet e udhëhequra nga Hamasi kundër Izraelit më 7 tetor 2023. Izraeli synon të zmbrapsë kundërshtarët e tij kryesorë — Iranin dhe forcat e tij aleate, përfshirë Hezbollahun dhe Hamasin — duke krijuar “zona tampon” përgjatë kufijve me Gazën, Sirinë dhe tani Libanin.

Zgjerimi i zonës së evakuimit, së bashku me pasigurinë rreth sulmeve të vazhdueshme dhe përmasës përfundimtare të zonës tampon izraelite, ka bërë që shumë banorë të kenë frikë se mund të mos kthehen më kurrë në shtëpitë e tyre.

“Nuk ka asnjë mundësi që të kthehemi tani,” tha Iyad Watfi, mukhtar i Bazouriye-s, i cili tregoi se qyteti, dikur me 13 mijë banorë, është goditur nga disa sulme ajrore dhe urdhra evakuimi që nga armëpushimi. “Vetëm javën e kaluar, 20 ndërtesa u shkatërruan brenda një nate.”

Sipas tij, vetëm një pjesë shumë e vogël e popullsisë ka mbetur në vend, ndërsa shumica jetojnë në tenda më në veri dhe nuk ndihen të sigurt për t’u kthyer në të ardhmen e afërt.

Konflikti i fundit në Liban shpërtheu më 2 mars, kur Hezbollahu lëshoi raketa drejt veriut të Izraelit në shenjë solidariteti me Iranin, i cili po përballej me sulme izraelite dhe amerikane. Izraeli iu përgjigj me një pushtim tokësor të Libanit, duke shkaktuar luftime që deri tani kanë vrarë mbi 3,000 persona dhe kanë zhvendosur qindra mijëra të tjerë, sipas qeverisë libaneze.

Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) i thanë Reuters se fushata e tyre ajrore pas armëpushimit nuk synon zhvendosjen e civilëve, por eliminimin e kërcënimeve nga Hezbollahu, të cilin e akuzojnë për vendosjen e forcave dhe armëve në zona civile. Sipas tyre, njoftimet për evakuim janë “rekomandime” të lëshuara para sulmeve ajrore, duke u dhënë qytetarëve mundësinë të largohen nëse dëshirojnë.

“Jugu i Libanit mbetet një zonë aktive luftimi ku trupat e IDF-së vazhdojnë të përballen çdo ditë me elementë terroristë,” shtoi ushtria izraelite.

Nga ana tjetër, zyra mediatike e Hezbollahut nuk iu përgjigj kërkesës për koment. Grupi shiit politik dhe ushtarak ka kryer gjithashtu sulme të rregullta, përfshirë sulme me dronë kamikazë, duke argumentuar se ka të drejtë t’i rezistojë asaj që e quan agresion i vazhdueshëm izraelit dhe duke mohuar vendosjen e pajisjeve ushtarake në zona civile.

Shumica e mukhtarëve të kontaktuar nga Reuters thanë se vetëm një numër shumë i vogël banorësh ka mbetur në vendbanimet e tyre, ndërsa pjesa tjetër është larguar drejt veriut ose drejt qyteteve bregdetare si Tiri dhe Sidoni.

“Nervat e njerëzve janë shkatërruar. Nuk mund ta durojnë më dhe prandaj janë larguar,” tha Ali Nazzal, mukhtar në Srifa. “Armëpushimi është një gënjeshtër.”

Situata për civilët duket gjithnjë e më e zymtë. Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, premtoi të hënën se Izraeli do të përshkallëzonte sulmet, duke nxitur banorët të largohen edhe nga periferitë jugore të Bejrutit. Më pas, Izraeli lëshoi urdhra të rinj evakuimi për më shumë se një duzinë qytetesh dhe fshatrash dhe shpalli një pjesë të madhe të jugut si “zonë lufte”.

Konflikti i vazhdueshëm mund të ketë pasoja edhe për luftën më të gjerë SHBA-Izrael kundër Iranit, pasi Teherani ka kërkuar ndërprerjen e sulmeve izraelite në Liban si kusht për bisedimet e paqes.

Që nga armëpushimi, Izraeli ka deklaruar se ka goditur mbi 1,100 objektiva, përfshirë depo armësh, lëshues raketash dhe pozicione operative të Hezbollahut. Një analizë e Reuters identifikoi më shumë se 300 nga këto sulme gjatë muajit të parë të armëpushimit.

Të dhënat satelitore të ndriçimit gjatë natës tregojnë një rënie të ndjeshme të aktivitetit në jug të Libanit që nga fillimi i konfliktit, duke sugjeruar se shumë prej banorëve të zhvendosur nuk janë kthyer ende në shtëpitë e tyre.

“DUAM TË KTHEHEMI, EDHE NËSE FLEJMË NË TOKË”

Në zonat jashtë pushtimit izraelit, shumë banorë u përpoqën të ktheheshin gjatë armëpushimit, por u detyruan të largoheshin sërish për shkak të urdhrave të rinj të evakuimit dhe sulmeve ajrore.

Hawraa Yousef Ghadbouni, 39 vjeç, tha se ishte larguar nga qyteti jugor Qlaileh drejt Sidonit me bashkëshortin dhe tre fëmijët e saj. Pas armëpushimit, familja u kthye dhe gjeti shtëpinë pjesërisht të paprekur, me dy dhoma ende në këmbë mes rrënojave. Por vetëm një ditë më vonë, bombardimet i detyruan të iknin sërish.

“Duam të kthehemi, edhe nëse duhet të flemë në tokë,” tha ajo. “Ajo që ka rëndësi është të kthehemi. Jeta këtu nuk është e qëndrueshme.”

Në qytetin Bedias, Wael al-Amin, një mjek 48-vjeçar, po pinte kafe jashtë shtëpisë së vëllait të tij më 10 maj, ndërsa fëmijët luanin nën zhurmën e vazhdueshme të një droni.

“Mendova: ‘Lërini të luajnë. Janë fëmijë. Kush do t’i sulmonte?’” tha ai.

Pak çaste më vonë, një shpërthim goditi shtëpinë e vëllait të tij. Mes tymit dhe rrënojave, ai gjeti djalin e tij tetëvjeçar të plagosur.

“Më tha: ‘Jam këtu’,” kujtoi ai.

Amin e nxori djalin në siguri, por më pas zbuloi se vëllai i tij ishte vrarë nga sulmi.