Një amator i kërkimit të objekteve me detektor metalesh zbuloi një unazë ari “të jashtëzakonshme”, që daton nga koha e Perandorisë Romake, në një fushë në Somerset, në jugperëndim të Anglisë.

Kevin Minto, një shofer kamioni dhe ish-ushtar, bëri zbulimin e mahnitshëm gjatë eksplorimit të një parcele toke pranë Ilminsterit.

Unaza është blerë tashmë nga South West Heritage Trust dhe në të ardhmen do të ekspozohet në The Museum of Somerset.

E pazakontë për nga madhësia dhe e punuar me mjeshtëri, unaza peshon 48 gramë. Pjesa qendrore e saj është një gur i çmuar i gdhendur me figurën e perëndeshës romake të Fitores, Victory, mbi një karrocë të tërhequr nga dy kuaj.

Minto, 68 vjeç, i cili e gjeti unazën në vitin 2018, tha për CNN se iu desh “pak kohë që ta kuptonte plotësisht rëndësinë e zbulimit”.

Ai shpjegoi se një vit më parë kishte gjetur një thesar me monedha romake në të njëjtën fushë dhe ishte rikthyer disa herë në zonë si pjesë e një grupi veteranësh ushtarakë që merreshin me kërkime me detektor metalesh.

“Ëndrra e çdo kërkuesi është të gjejë një thesar,” tha ai për zbulimin e parë të monedhave.

Më vonë ai gjeti një arkivol të veshur me plumb në të njëjtën zonë dhe, në fund, edhe unazën mbresëlënëse.

Sipas ligjit britanik, personat që gjejnë “thesare” me detektor metalesh janë të detyruar t’i raportojnë ato te zyrtari lokal i gjetjeve, ndërsa më pas një koroner zhvillon një hetim zyrtar.

Muzetë kombëtarë ose lokalë mund të aplikojnë për ta blerë objektin në interes të publikut. Procesi menaxhohet nga British Museum dhe, pasi përfundon blerja, shpërblimi zakonisht ndahet mes gjetësit dhe pronarit të tokës.

Kjo ndodhi edhe në rastin e unazës dhe monedhave. Minto tha se ndau pjesën e tij të shpërblimit me mikun e tij të “gjuetisë së thesareve”, por gjithsesi mori mjaftueshëm para për të shlyer kredinë e shtëpisë, pasi përfitoi pak më shumë se 19,500 paund (rreth 26,200 dollarë).

“Është paksa e pabesueshme,” tha ai. “Vetëm kur shkova në British Museum dhe i pashë të gjitha të ekspozuara bashkë me monedhat, e kuptova vërtet rëndësinë e tyre. Është një unazë unike në Britani – nuk ekziston një tjetër si ajo.”

Ai shpjegoi se një nga arsyet pse i pëlqen kërkimi me detektor metalesh është fakti që e ndihmon të shkëputet nga gjithçka tjetër.

“Kur gjen diçka, zemra të rreh fort. Nuk e di kurrë çfarë është derisa të kthesh dheun dhe të shohësh objektin që ke gjetur,” tha ai.

Unaza u ble nga South West Heritage Trust. Sipas një njoftimi të publikuar këtë javë nga organizata, ajo përbën një zbulim “të jashtëzakonshëm” dhe “të paprecedentë” për Britaninë.

Organizata mblodhi 78,010 paund për të blerë unazën dhe monedhat e gjetura nga Minto. Shuma e paguar u nda më pas në mënyrë të barabartë mes pronarit të tokës dhe Minto-s, i cili e ndau pjesën e tij me mikun e vet.

Amal Khreisheh, kuratore e lartë në South West Heritage Trust, tha se zbulimi “hedh dritë mbi mënyrën se si banorët romakë të Somersetit Jugor përballuan një periudhë trazirash nga viti 286 deri në vitin 296”.

Ajo e përshkroi unazën si “spektakolare”, duke shtuar:

“Ka shumë gjasa që unaza të jetë varrosur pak më vonë, në vitin 297, si pjesë e një thesari që përfshinte monedha, objekte plumbi dhe qeramike.”

Duke folur për CNN, ajo shtoi:

“Ne mendojmë se unaza i përkiste një personi të pasur, ndoshta dikujt të përfshirë në administrimin lokal të rajonit ose një pronari të madh tokash në Somersetin Jugor, i cili ishte një zonë mjaft e pasur në atë periudhë. Kishte shumë vila romake dhe prona të mëdha, ndërsa aty kalonte edhe rruga romake Fosse Way, çka nënkuptonte aktivitet të madh tregtar.”

Unaza dhe monedhat, të cilat do të ekspozohen përfundimisht në The Museum of Somerset, aktualisht po u prezantohen nxënësve të shkollave lokale si pjesë e një programi edukativ për komunitetin.

Pas një vizite në një shkollë fillore, Khreisheh tha:

“Unaza është një objekt aq mahnitës sa fëmijët u kënaqën shumë duke e mbajtur në duar dhe duke parë nga afër disa prej monedhave. Ata kanë filluar të hamendësojnë se kush e ka mbajtur dhe pse është varrosur, gjë që ka qenë vërtet e bukur.”